Φορολογική Δικαιοσύνη

Διαχρονικά, μία από τις μεγαλύτερες αδικίες σε βάρος της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων πολιτών, αλλά και του ίδιου του Ελληνικού κράτους, συντελείται στα πλαίσια του φορολογικού συστήματος. Από τη μία έχουμε τους συνήθεις ύποπτους που πληρώνουν κανονικά: μισθωτούς και συνταξιούχους χωρίς δεύτερη "μαύρη" δουλειά και συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες. Από την άλλη τον συρφετό των ειδικών ομάδων που κάποια στιγμή, για διάφορους λόγους, κατάφεραν να εξαιρεθούν από τους γενικούς φορολογικούς κανόνες.

Πρόκειται για μηχανικούς, αρχιτέκτονες, ιδιοκτήτες περιπτέρων, ταξί, βενζινάδες, πρακτορεία ΠΡΟΠΟ κ.α., επαγγελματίες που εδώ και χρόνια έμαθαν να ζουν στον αστερισμό των εξαιρέσεων και των ειδικών ρυθμίσεων. Ποιος αλήθεια πιστεύει ότι όλοι οι ταξιτζήδες στην Αθήνα σήμερα έχουν εισόδημα 16 χιλιάδες ευρώ, όσο δηλαδή κι ένας δευτεροετής διοικητικός υπάλληλος Νομαρχίας, και άρα πρέπει να φορολογούνται αυτοτελώς γι' αυτό; Ποιος είναι σε θέση να ισχυριστεί ότι ένας βενζινάς που έχει ταμειακή μηχανή για να πουλάει νερά και πατατάκια, δεν μπορεί τεχνικά να βάλει ταμειακή για να πουλάει βενζίνη; Πόσο μάλλον που ήδη, αυτός ο ίδιος βενζινάς κόβει απόδειξη από αυτή την ίδια ταμειακή μηχανή με τα πατατάκια, αν κάποιος πελάτης πληρώσει τη βενζίνη με πιστωτική;

Λίγο έλλειψε, κάτω από την αφόρητη πίεση των ραντιέριδων, να πειστεί για όλα αυτά τα τρελά η κυβέρνηση. Ευτυχώς, όμως, κάτω από την πίεση της πλειοψηφίας που απαιτεί κοινωνική δικαιοσύνη, απέσυρε τις δεύτερες σκέψεις της και κατέθεσε προς ψήφιση ένα φορολογικό νόμο που βάζει κάθε κατεργάρη στον πάγκο του.

Έτσι, όλοι όσοι μέχρι σήμερα λούφαραν, θα υποχρεωθούν να εγκαταστήσουν ταμειακές μηχανές και να εκδίδουν αποδείξεις, και θα φορολογούνται με βάση τα εισοδήματά τους. Ανάμεσα σε άλλα προβλέπεται η επέκταση του ΦΠΑ σε οικονομικές δραστηριότητες που σήμερα δεν καλύπτονται ή απαλλάσσονται και δεν προβλέπονται γι΄ αυτές εξαιρέσεις από την Οδηγία της ΕΕ για τον ΦΠΑ. Για παράδειγμα οι δικηγόροι υποχρεούνται επιτέλους να αποδίδουν Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Ακόμα και η εκκλησιαστική περιουσία θα φορολογηθεί με συντελεστή 20%. Τέλος καταργούνται δεκάδες φοροαπαλλαγών ενώ θεσπίζονται αυτονόητα μέτρα όπως η υποχρεωτική μισθοδοσία μέσω τραπεζικού λογαριασμού. Και κάτι ακόμα που αφορά τους νέους της γενιάς των 700 ευρώ. Θεσπίζεται 3ετές αφορολόγητο για δημιουργία και λειτουργία νέων επιχειρήσεων από άτομα ως 35 ετών.

Στα χαρτιά λοιπόν επήλθε σε μεγάλο βαθμό η πολυπόθητη φορολογική δικαιοσύνη. Μένει τώρα το άλλο μεγάλο στοίχημα. Η κινητοποίηση, ο εκσυγχρονισμός και η καλύτερη οργάνωση του διοικητικού μηχανισμού. Εδώ έχουμε πολύ δρόμο να διανύσουμε ακόμα.

Στοχευμένη φορολόγηση

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, με αφορμή τον πόλεμο που εξήγγειλαν τα δύο μεγάλα κόμματα ενάντια στη φοροδιαφυγή, είχαμε επισημάνει το γεγονός ότι το φορολογικό μας σύστημα για να γίνει αποτελεσματικό και δίκαιο χρειάζεται ριζική επισκευή και πέταμα. Στις προτάσεις που καταθέσαμε τότε, προσθέτουμε σήμερα την ανάγκη για εμπλουτισμό του φορολογικού μας συστήματος με θεσμούς στοχευμένης φορολόγησης.

Κατά την άποψή μας η κατεύθυνση των φόρων προς έναν κεντρικό "χύμα" λογαριασμό, αποτελούμενο από διάφορους γενικούς και ειδικούς κωδικούς μέσα από τους οποίους το κράτος αντλεί πόρους και χρηματοδοτεί τελικά τις δαπάνες του, είναι ένας υπερβολικά συγκεντρωτικός και αδιαφανής τρόπος φορολόγησης. Απαιτείται μια εναλλακτική ατζέντα φορολογικής μεταρρύθμισης έτσι ώστε να είναι ορατή η σύνδεση των καταβαλόμενων φόρων με τις παραγόμενες υπηρεσίες και τον τελικό ειδικό κοινωνικό στόχο, για να μπορέσουμε έτσι να καταλάβουμε ως πολίτες ότι έχουμε κυριαρχία επί των χρημάτων μας.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα συζητιέται όλο και πιο έντονα ανά την Ευρώπη η εισαγωγή ενός ειδικού πράσινου φόρου κατανάλωσης (carbon emissions tax) τα έσοδα από τον οποίο θα τα διαχειρίζεται ένα ειδικό ταμείο (trust fund) με στόχο την ενίσχυση της πράσινης ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Ανάλογες προτάσεις έχουν γίνει κατά το παρελθόν για την εκπαίδευση και την εργασία (έγκαιρο ξεκίνημα) και την απεξάρτηση των ανεπτυγμένων οικονομιών από το πετρέλαιο. Τα παραπάνω αποτελούν μερικά από τα άπειρα παραδείγματα στοχευμένης φορολόγησης, υπό την έννοια ότι συνδέονται με μια συγκεκριμένη τελική χρήση της δημόσιας δαπάνης, αποτελούν δηλαδή έναν φόρο για ειδικό σκοπό.

Στην παρούσα προσπάθεια της νέας κυβέρνησης για δημοσιονομική εξυγίανση και δημιουργία αποτελεσματικού και δίκαιου φορολογικού πλαισίου, ίσως αποτελεί μοναδική ευκαιρία για το επιτελείο του νεοσύστατου Υπουργείου Οικονομικών να επανεξετάσει τη διάρθρωση, το ρόλο και τη διαφάνεια του φορολογικού συστήματος και των αντίστοιχων κρατικών δαπανών, ανάμεσα σε άλλα, βάσει μιας στοχευμένης φορολογικής πολιτικής που θα αντανακλά ξεκάθαρα τις προτιμήσεις των Ελλήνων ψηφοφόρων πάνω σε συγκεκριμένα ζητήματα. Προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να θεσμοθετήσει ένα ειδικό ταμείο για βοήθεια των νέων στο εργασιακό τους ξεκίνημα, ένας πράσινος φόρος με στόχο την ενίσχυση της πράσινης ανάπτυξης και ένας φόρος στα καύσιμα με στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση της χώρας από το πετρέλαιο.

Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η εισαγωγή μιας διαφοροποιημένης φορολογικής βάσης στη λογική της στόχευσης, αυξάνει την ικανοποίηση των πολιτών και μειώνει τη φοροδιαφυγή. Οι στοχευμένοι φόροι ενημερώνουν τους φορολογούμενους για τα κόστη των κρατικών υπηρεσιών και διαλύουν τις πάσης φύσεως δημοσιονομικές αυταπάτες. Από τη μία οι φόροι αυτοί ενθαρρύνουν τους πολίτες να πληρώσουν για καλύτερες υπηρεσίες (όπως η υγεία, το περιβάλλον και η εκπαίδευση). Από την άλλη οι φόροι αυτοί επιδεικνύουν στους πολίτες το κόστος των κρατικών υπηρεσιών και προωθούν την απόσυρση τους από υπερβολικές και αχρείαστες κρατικές δαπάνες.

Σε τελική ανάλυση, η στοχευμένη φορολόγηση καταπολεμάει το δημοκρατικό έλλειμμα που διαμορφώθηκε σιωπηλά αλλά σταθερά τα τελευταία χρόνια, με τη γιγάντωση του αδιαφανούς, πελατειακού και διαπλεκόμενου κράτους. Η στοχευμένη φορολόγηση υποστηρίζει την ενημερωμένη επιλογή και τη δημοκρατία.

Πληρώνουμε που πληρώνουμε, καιρός δεν είναι να γνωρίζουμε πού πάνε και πώς αποδίδουνε τα χρήματα μας;
　
　

Φορολογικό Σύστημα. «Επισκευή και πέταμα»

Παρακολουθούμε αυτές τις μέρες να διεξάγεται σε οξείς τόνους ένας φοροπόλεμος ανάμεσα σε Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ. Από τη μία πλευρά είναι η μάχη κατά της φοροδιαφυγής που κήρυξε από το βήμα της ΔΕΘ ο Πρωθυπουργός. Από την άλλη έχουμε τη δέσμευση του ΠΑΣΟΚ για ένα δικαιότερο και πιο αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα.

Στην περίπτωση της ΝΔ περισσεύει η υποκρισία. Παρά την κατάρρευση των εσόδων του κράτους λόγω των δικών της συνειδητών επιλογών και λανθασμένων χειρισμών στο φορολογικό, η κυβέρνηση Καραμανλή συνεχίζει στο ίδιο μοτίβο που ξεκίνησε το 2004. Από τη μία διατηρεί ανέπαφους τους χαμηλούς συντελεστές για τα εταιρικά κέρδη, τα εισοδήματα από κεφάλαιο και τη μεγάλη ακίνητη περιουσία. Από την άλλη συνεχίζει να επιβαρύνει τα μεσαία στρώματα με πάσης φύσεως τακτικές και έκτακτες εισφορές. Μοναδικές σοβαρές προτάσεις που όμως έπρεπε να είχαν γίνει ήδη από χτες, είναι η προτεινόμενη κατάργηση της αυτοτελούς φορολόγησης, η ηλεκτρονική διασύνδεση εφορίας, ταμειακών μηχανών και επιχειρήσεων και η υποχρεωτική ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων για τις επιχειρήσεις.

Στην περίπτωση του ΠΑΣΟΚ, αποσιωπάται το γεγονός ότι για να πραγματοποιηθεί το όραμα για μια πιο δίκαιη και αποτελεσματική φορολογία, το ελληνικό φορολογικό σύστημα χρειάζεται συνολική «επισκευή και πέταμα». Η G700 συμφωνεί με α) την καθιέρωση ενιαίας προοδευτικής και τιμαριθμοποιημένης φορολογικής κλίμακας εισοδήματος με μικρότερο φορολογικού συντελεστή γύρω στο 15% για τα μικρά εισοδήματα, β) την κατάργηση του ΕΤΑΚ, γ) την επαναφορά του Φόρου Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας, και δ) τη φορολόγηση της κληρονομιάς μεγάλου πλούτου.

Θεωρούμε ωστόσο ότι ένα δικαιότερο και πιο αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα δεν μπορεί να υπάρξει όταν:

1. το κράτος διαχρονικά δεν φορολογεί τα κέρδη του κεφαλαίου από χρηματιστηριακές συναλλαγές, επιτρέποντας κατ’ αυτόν τον τρόπο να λειτουργεί σε πλήρη έκταση μια τεράστια παραοικονομία δισεκατομμυρίων δίπλα στην πραγματική οικονομία. Ακόμα και στις καπιταλιστικές ΗΠΑ και τη Βρετανία επιβάλλεται capital gains tax της (CGT) τάξης του 15% και 18% αντίστοιχα στα ετήσια κέρδη επί των συναλλαγών στο χρηματιστήριο. Επί Clinton το CGT υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες πηγές εσόδων του προϋπολογισμού. Ο Ομπάμα σήμερα ζητάει την επιστροφή του CGT στο επίπεδο προ του 2003, δηλαδή στο 20%. Στην Ελλάδα αντίθετα, μια εταιρία ή ένας ιδιώτης μπορεί να κερδίζει εκατομμύρια από τις συναλλαγές του στο ΧΑΑ ετησίως, χωρίς να πληρώνει φόρο ούτε ένα ευρώ. Μόνο το ράλι που έκαναν οι ελληνικές τράπεζες τα τελευταία χρόνια, αν λάβει κανείς υπόψη, αντιλαμβάνεται ότι μιλάμε για χασούρα πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων για το δημόσιο.

2. η υπόσχεση για κατάργηση της αυτοτελούς φορολόγησης ορισμένων επαγγελμάτων κάθε φορά ψιθυρίζεται και στη συνέχεια, έπειτα και από τις ανάλογες πιέσεις των ειδικών ομάδων, παραπέμπεται στις καλένδες.

3. και η κουτσή Μαρία διαθέτει πλέον εταιρία offshore. Με Head Quarters στην Αθήνα, γραμμή παραγωγής στην ανατολική Ευρώπη και εταιρία holding στην Κύπρο, τον Άγιο Βενέδικτο ή τα νησιά Κέιμαν, η οποία δηλώνει ό,τι θέλει σαν ετήσιο εισόδημα φοροδιαφεύγοντας κανονικά και με το νόμο. Κατά την εκτίμησή του κ. Παναγιώτη Δουβή, πρώην διευθυντή Οικονομικών Ερευνών του ΣΔΟΕ και συγγραφέα του βιβλίου «Οffshore δραστηριότητες», αυτές που δραστηριοποιούνται στα χρηματιστηριακά και στις επενδύσεις υπερβαίνουν τις 10.000. Δεν είναι να απορεί κανείς που τα βόρεια και νότια προάστια της Αθήνας έχουν γεμίσει με σπίτια που ανήκουν σε τέτοιες εταιρίες, ενώ και τα "φακελάκια" πλέον σύμφωνα με την Έκθεση του Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης ξεπλένονται μέσα από τέτοιες εταιρίες. Δύο τα ερωτήματα. Πως θα ελεγχθούν οι υπεράκτιες ετιαρίες; Θα υπάρξει επιστροφή στο καθεστώς του 2003 που κατήργησε ο κ. Αλογοσκούφης; Η Ελλάδα πολιτικά έχει το θάρρος και τη βούληση να πιέσει τουλάχιστον την Κύπρο να συνεργαστεί;

4. το ίδιο το κράτος προσφέρει τη θεσμική βάση για την εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Πρώτον, μέσα από τη δυνατότητα κλεισίματος της χρήσης. Σε περίπτωση ελέγχου ο επιχειρηματίας ή ελεύθερος επαγγελματίας έχει το δικαίωμα να παραιτηθεί ρητά από το δικαίωμα δικαστικής αμφισβήτησης του αποτελέσματος του ελέγχου και να προχωρήσει δια της διαδικασίας διοικητικής επίλυσης της διαφοράς του με την εφορία. Λαμβάνει έτσι αυτοματοποιημένες μειώσεις φόρου και απαλλαγή από οποιαδήποτε ποινική ευθύνη. Δεύτερον, η πρακτική των αναδρομικών χαριστικών ρυθμίσεων επιτείνει τη φοροαποφυγή. Κάθε τρεις και λίγο το κράτος θεσμοθετεί μεγάλες εκπτώσεις φόρου μαζί με τη δυνατότητα κλεισίματος της χρήσης, με αντάλλαγμα την καταβολή ενός εφάπαξ ποσού από πλευράς επιχειρηματία. Έτσι ο τάδε μεγαλοεκδότης γλιτώνει φόρους και δίνα μεγαλοεργολάβος δεν πληρώνει εισφορές. Θα καταλάβουμε επιτέλους ότι δίκαιο φορολογικό σύστημα σημαίνει όχι χάρες.

5. στο Υπουργείο Οικονομίας βρίσκεται εγκατεστημένη στην καρδιά ακριβώς του συστήματος μια βαριά βιομηχανία παραγωγής νομοθετημάτων, γνωμοδοτήσεων και διαταγμάτων, η οποία δημιουργεί πολυνομία με αποτέλεσμα να δημιουργείται αβεβαιότητα και να ενθαρρύνεται η παρανομία, η φοροδιαφυγή και εν τέλει η συναλλαγή. Εκτός και αν το κράτος επιδιώκει συνειδητά το γραφειοκρατικό κεϋνσιανισμό, να ταΐζει δηλαδή εκτός από τους ΔΥ, πλειάδα παρελκόμενων επαγγελμάτων που δημιουργούνται γύρω από τη γραφειοκρατία και την πολυνομία όπως λογιστές, εκδότες, φωτοτυπάδες, καθηγητές ειδικών σεμιναρίων και τα συναφή δεν εξηγείται γιατί το φορολογικό σύστημα δεν απλοποιείται, δεν κωδικοποιείται και δεν παγιώνεται.

6. το κράτος διαχρονικά αδιαφορεί να εισπράξει τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, οι οποίες σημειωτέον έφτασαν τα 35 δις ευρώ το 2008 από 11,2 δις το 2003. Γιατί στοιβάζονται οι οφειλές; Γιατί δε γίνεται επιτέλους αξιολόγηση και ταξινόμησή τους με στατιστική ανάλυση και στη συνέχεια κατηγοριοποίηση ως προς την ικανότητα εξόφλησης; Να εισπραχθούν τουλάχιστον αυτά τα οποία είναι δυνατόν να εισπραχθούν.

7. οι φορολογικοί έλεγχοι γίνονται αυθαίρετα σύμφωνα με την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος που είχε το περασμένο βράδυ ο ελεγκτής και με κριτήρια αρκετά υποκειμενικά έως πλήρως ελαστικά. Ο σχεδιασμός, ο προγραμματισμός και η υλοποίηση των ελέγχων πρέπει να γίνονται δειγματοληπτικά με βάση τα αποτελέσματα ανάλυσης κινδύνου η οποία με τη χρήση στατιστικών δεδομένων και ανάλυσης θα ομαδοποιεί τους κλάδους και θα προσδιορίζει τις περιοχές και τις δραστηριότητες που έχουν αυξημένη πιθανότητα παραοικονομίας και φοροδιαφυγής.

Οι τελευταίες τρεις παρεμβάσεις αφορούν σε μέτρα εσωτερικής αναδιάρθρωσης και αλλαγής του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών και είναι καίριας σημασίας για την επιτυχία οποιουδήποτε φορολογικού συστήματος. Είναι βέβαια και οι πιο δύσκολες και δυσνόητες να συμβούν διότι πρώτον, πλήττουν άμεσα τα συμφέροντα γύρω από τη γραφειοκρατία του ΥΠΟΙΟ, δεύτερον, οι υπουργοί συνήθως αδιαφορούν για οτιδήποτε δεν έχει να κάνει με την επικοινωνιακή μάχη των φορολογικών συντελεστών – εμείς λέμε 35% εσείς 25% κοκ-, και τρίτον, οι φορολογούμενοι, ειδικά οι ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρηματίες μπορεί να γκρινιάζουν, αλλά τελικά αποδεικνύεται ότι τους συμφέρει φορολογικά η συναλλαγή, δεδομένου ότι κλείνουν εκ των υστέρων τις υποθέσεις τους με χαμηλότερο κόστος. Κάπως έτσι καταλήγουμε να έχουμε τα χαμηλότερα έσοδα από φόρους στην ΟΝΕ: 32% του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 40%. Κάπως έτσι το μέσο ποσοστό φορολογικής παραβατικότητας βρίσκεται εκτοξευμένο στο 40%. Λίγο ψηλότερα από το μέγεθος της παραοικονομίας. «Επισκευή και πέταμα» λοιπόν. Ο τολμών νικά.

Χρεοκοπήσαμε! Το καταλάβαμε;

Μια επιτυχία ιστορικών διαστάσεων σημείωσε χτες η κυβέρνηση και συγκεκριμένα το Υπουργείο Οικονομίας. Μέσα από την «εντατικοποίηση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των φορολογικών ελέγχων», όπως ισχυρίστηκε ο εκπρόσωπος Τύπου κ. Αντώναρος, η κυβέρνηση κατάφερε να καταγράψει επιτέλους το πλήρες ποσό των βεβαιωθέντων μεν, ανείσπρακτων δε εσόδων του κράτους. Σύμφωνα με Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου που δημοσιεύτηκε στον Ελεύθερο Τύπο (Ε.Τ.Κράτος Κόσκινο), το ποσό αυτό ανέρχεται σε 35 δις ευρώ, δηλαδή 14,2% του ΑΕΠ, και είναι αυξημένο κατά 173% σε σχέση με το 2003.

Αυτή η θλιβερή πρωτιά στον τομέα της είσπραξης φόρων και λοιπών οφειλών ιδιωτών και επιχειρήσεων προς το δημόσιο είναι αποτέλεσμα της αντίληψης που κυριάρχησε για πολλά χρόνια στη συντηρητική παράταξη ότι τόσο οι φόροι στα μεγάλα εισοδήματα όσο και η πίεση από πλευράς κράτους για συλλογή φόρων είναι οικονομικά, βλέπε εκλογικά, επιζήμια. Έτσι, με το που ανέλαβε την εξουσία το 2004, η κυβέρνηση δεν έχασε το χρόνο να στείλει ένα σαφές μήνυμα προς όλες τις κατευθύνσεις. «Παιδιά χαλαρά. Μην ταράζετε τα ήρεμα νερά της κοινωνίας». Όποιος διαθέτει γνωστούς, συγγενείς και φίλους που δουλεύουν σε κάποια ΔΟΥ της Αθήνας ή της επαρχίας μπορεί να επαληθεύσει του λόγου το αληθές. Όμως, παράλληλα με το πνεύμα χαλάρωσης που ευλαβικά επικοινωνήθηκε από πάνω προς τα κάτω, ξεκίνησε επίσης το σταδιακό ξήλωμα των όποιων φοροεισπρακικών μηχανισμών και τέθηκε σε λειτουργία ένα σχέδιο χαριστικών ρυθμίσεων εισφορών και φόρων καθώς επίσης και απαλλαγής των υψηλών εισοδημάτων από τη φορολογία.

Όπως αποδείχτηκε τελικά, το αποτέλεσμα αυτής της φορολογικής φιλοσοφίας υπήρξε απόλυτα καταστροφικό. Πρώτον, τα έσοδα του κράτους από φόρους μειώθηκαν από 28% σε 22% του ΑΕΠ, με συνέπεια την απουσία πόρων για οποιαδήποτε σοβαρή δημόσια επενδυτική πολιτική και φυσικό επακόλουθο τη χειροτέρευση της πραγματικής δημοσιονομικής θέσης της χώρας. Δεύτερον, με σκοπό να αντισταθμιστεί αυτή η κατάσταση, η κυβέρνηση αύξησε το ΦΠΑ από 17% σε 19%, διεύρυνε τη φορολογική βάση προς τα κάτω, αυξάνοντας τον κατώτατο φορολογικό συντελεστή των μισθωτών από 15% στο 29%, και επέβαλλε κεφαλικό φόρο της τάξης του 10% σε ελεύθερους επαγγελματίες και μισθωτούς με μπλοκάκι της γενιάς των 700 ευρώ. Τέλος, όπως αποδεικνύεται εκ των υστέρων, η ελάφρυνση των μεγάλων εισοδημάτων δε δημιούργησε κίνητρα για περισσότερες επενδύσεις (το λεγόμενο incentive effect δε λειτούργησε), αλλά αντιθέτως έδωσε την ευκαιρία να τσεπωθούν περισσότερα κέρδη υπό τη μορφή εισοδημάτων εργασίας και κεφαλαίου, τα οποία κατευθύνθηκαν στην κατανάλωση και τροφοδότησαν την αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που από 6,6% το 2003 έφτασε στο 14,5% το 2008 (το income effect σε όλο του το μεγαλείο).

Κάπως έτσι λοιπόν, με μια μαύρη τρύπα ανείσπρακτων φόρων της τάξης των 35 δις ευρώ, τη φερεγγυότητα του προγράμματος δανεισμού να καταρρέει και τον πρώτο «σωστό προϋπολογισμό» για τον οποίο έγιναν πέρυσι εκλογές να καταγράφει έλλειμμα της τάξης του 3,5% -καθιστώντας την Ελλάδα μοναδική χώρα με υπερβολικό έλλειμμα στην ευρωζώνη-, φτάσαμε να μοιάζουμε αφόρητα με την Αργεντινή το 2000. Χρεοκοπήσαμε. Άραγε το καταλάβαμε; Αν δεν είχαμε και το ευρώ…

Πάρτε το όλο πίσω! Αφορολόγητο για όλους κάτω από τα 10.500

Η γενιά των 700 ευρώ είναι η μεγάλη σιωπηλή κοινωνική πλειοψηφία των νέων εργαζόμενων στην ηλικιακή ομάδα 25 με 35. Είναι οι κάτοχοι επαγγελματικών, τεχνικών, τεχνολογικών ή πανεπιστημιακών τίτλων σπουδών, οι οποίοι ολοκλήρωσαν έναν πρώτο εκπαιδευτικό κύκλο και πολλοί τον δεύτερο και στα 25 τους, δε θέλουν πλέον να δουλεύουν part time και σε δουλειές του ποδαριού για χαρτζιλίκι ούτε να εξαρτώνται από το χαρτζιλίκι των γονιών τους. Επιδιώκουν οικονομική ανεξαρτησία και αξιοπρεπείς δουλειές. Με λίγα λόγια θέλουν να σταθούν στα δικά τους πόδια, αναζητούν δηλ. αξιοπρέπεια.

Ωστόσο παρά το γεγονός ότι θέλουν και μπορούν, βρίσκονται στην πλειονότητά τους αντιμέτωποι με την απελπιστική κατάσταση της ελληνικής αγοράς εργασίας. Μία κατάσταση που δημιουργείται εξαιτίας της άνισης και άδικης κατανομής ευκαιριών και πόρων σε βάρος των νέων και η οποία επιδεινώνονται πολλές φορές από άστοχες κυβερνητικές επιλογές, όπως η επιβολή φόρου 10% σε ελεύθερους επαγγελματίες των οποίων το εισόδημα δεν ξεπερνάει τα 10500 ευρώ ανά έτος. Ως αποτέλεσμα πολλοί νέοι και όχι μόνο όσοι έχουν συνειδητά επιλέξει να μπουν αργά στην αγορά εργασίας λόγω μεταπτυχιακών σπουδών (διδακτορικά, post doc κτλ), οδηγούνται σε μία παρατεταμένη περίοδο εργασιακής ανασφάλειας και αβέβαιων προοπτικών η οποία στη χώρα μας κρατάει μέχρι περίπου τα 35 με τον μέσο όρο συνεχώς να αυξάνεται.

Το φαινόμενο αυτό κάθε άλλο παρά υγιές είναι. Ευνοεί τον μαμακισμό και τον αρρωστημένο παρασιτισμό σε βάρος της οικογένειας. Θρέφει την εξάρτηση, υπονομεύει την ελευθερία των επιλογών και εγκλωβίζει τους νέους ανθρώπους στο δίχτυ της ανεύθυνης εφηβείας. Δε δημιουργεί ελεύθερους ανθρώπους που είναι σε θέση να αναλάβουν ευθύνες και ρίσκα.

Θεωρούμε, συνεπώς, αυτονόητο ότι η φορολογική πρώτα απ' όλα πολιτική της κυβέρνησης, θα έπρεπε να εστιάσει στην αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου παρέχοντας κίνητρα στους νέους να σταθούν στα πόδια τους και να βγουν μπροστά.

Είδαμε στην Ισπανία μέτρα όπως η επιδότηση ενοικίου ώστε να ξεκολλήσουν οι νέοι από το πατρικό σπίτι. Στην Ελλάδα σήμερα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Μπροστά στην έκρηξη των κρατικών δαπανών και με σκοπό να αυξήσει άμεσα τις εισπράξεις, η κυβέρνηση τσουβάλιασε τους νέους μαζί με τους κατ’ επάγγελμα φοροφυγάδες και κατόπιν έτρεξε αγχωμένα και χωρίς σχέδιο να περιορίσει τις συνέπειες αυτού του λάθους.

Με την τελική διάταξη που ψηφίστηκε την Πέμπτη ο υπουργός Οικονομίας εξαίρεσε για μία τριετία από τη ρύθμιση του 10% τους νέους που δεν έχουν περάσει τα 30 και παρέχουν υπηρεσίες σε δύο το πολύ "διαδοχικούς εργοδότες" κατά τη διάρκεια του έτους.

Αυτό σημαίνει καταρχάς ότι ο νέος που είναι 30 ετών και μίας ημέρας χάνει το λαχείο. Φορολογείται δηλ. όπως προβλεπόταν εξ αρχής. Επιπλέον, ακόμη και ο υπερτυχερός κάτω των 30 σε περίπτωση που κόψει απόδειξη σε τρίτο πρόσωπο στη διάρκεια της χρονιάς φορολογείται όπως προβλεπόταν εξ αρχής.

Επιπλέον, προκύπτει ζήτημα ερμηνείας του όρου "διαδοχικοί εργοδότες" το οποίο προφανώς θα ρυθμιστεί με εγκύκλιο του υπουργείου περιορίζοντας μάλλον ακόμη περισσότερο την πρακτική εφαρμογή της εξαίρεσης. Τι χρονικό διάστημα, δηλ., πρέπει να παρεμβάλλεται ανάμεσα σε δύο "διαδοχικούς". Μία μέρα, ένας μήνας ή μισός χρόνος;

Ο υπουργός Οικονομίας εμφανίστηκε προχθές έξω από τη Βουλή καθησυχαστικός για τη "γενιά των 700 ευρώ". Υπονόησε την εξαίρεση των νέων ανθρώπων από τα φορολογικά μέτρα. Αφού άλλαξε τέσσερις (!) φορές τη ρύθμιση, κατέληξε στην διάταξη που τελικά ψηφίστηκε, διαχωρίζοντας τους νέους σε πάνω 30 και κάτω 30.

Παρ' όλα αυτά, ανησύχησε μήπως κάποιοι κάτω των 30 συνεχίζουν να πλουτίζουν άπληστα σε βάρος των υψηλών υπηρεσιών που παρέχει το ελληνικό δημόσιο και έθεσε την επιπλέον προϋπόθεση των "δύο διαδοχικών εργοδοτών".

Αυτή είναι, καλώς ή κακώς, η στρατηγική της κυβέρνησης. Αντί να φροντίσει ώστε οι ελεγκτικοί μηχανισμοί να κάνουν σωστά τη δουλειά τους και να επανεξετάσει τη φιλοσοφία που διέπει την εθνική φορολογική πολιτική δίνοντας κίνητρα στη γενιά των 700 ευρώ ν’ ανοίξει τα φτερά της, προβαίνει σε κινήσεις που στρέφουν τους μεγαλύτερους νέους εναντίον των μικρότερων, εκείνους που κόβουν απόδειξη σε τρεις πελάτες εναντίον εκείνων που κόβουν σε δύο, τους συνειδητοποιημένους freelancers εναντίον των μισθωτών με το μπλοκάκι.

Αυτά βέβαια είναι τα κόλπα μιας Κυβέρνησης που επιδιώκει μονάχα να μπαλώσει τις τρύπες που η ίδια δημιούργησε στον προϋπολογισμό. Η Κυβέρνηση δεν ασκεί μακρόπνοη φορολογική πολιτική, αλλά σέρνεται αγχωμένα πίσω από τη συγκυρία. Ο ορίζοντας της διαχείρισής της στο φορολογικό δεν ξεπερνά το εξάμηνο δημοσιονομικά ή την επόμενη εξαμηνιαία δημοσκόπηση επικοινωνιακά.

Γι' αυτό επιχειρεί να ξεγελάσει τους νέους ανθρώπους, να τους διχάσει και να τους απομονώσει. Επιλέγει την κουτοπονηριά από την αξιοπρεπή αναδίπλωση. Πάρτε το όλο πίσω! Να ισχύσει για όλους το αφορολόγητο των 10.500 ευρώ!

Μια βεβαίωση θα μας σώσει (;)

Σε συνέντευξή του στον ρ/σ City τη Δευτέρα 1-9-2008 ο υπουργός Οικονομίας αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στο ζήτημα που έχει προκύψει "με τα μπλοκάκια της γενιάς των 700 ευρώ", με τους μισθωτούς δηλ. που υποχρεώνονται από το εργοδότη τους και δηλώνονται ελεύθεροι επαγγελματίες. Την Τρίτη από το βήμα της Βουλής ο κ. υπουργός διαβεβαίωσε ότι οι οικονομικές υπηρεσίες θα δέχονται την εξαίρεση των συγκεκριμένων ελεύθερων επαγγελματιών εφόσον προσκομίζουν βεβαιώσεις του ενός εργοδότη όπου εργάζονται, ο οποίος ουσιαστικά θα ομολογεί την παρανομία του και θα παραδέχεται ότι πίσω από μία σύμβαση έργου κρύβεται μισθωτική σχέση.

Οι δηλώσεις αυτές, που θα βεβαιώνουν ότι ο ελεύθερος επαγγλεματίας κάνει τις ίδιες δουλειές με τους συναδέλφους μισθωτούς, προκαλούν την κοινή λογική και εμφανίζουν τον υπουργό οικονομίας να αντιλαμβάνεται την ελληνική κοινωνία ως κοινωνία αγγέλων. Δυστυχώς για όλους μας αυτό που έχουμε είναι ένα κράτος πρόθυμο να θεσμοποιήσει την παρανομία αποποιούμενο την πιο βασική του υποχρέωση, τον έλεγχο τήρησης της νομιμότητας.

Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει στο μέτρο που το ίδιο το κράτος τα τελευταία χρόνια είναι αυτό που πρώτο παραβιάζει την εργατική νομοθεσία. Έχουν γεμίσει οι δημόσιες υπηρεσίες από νέους ανθρώπους που εργάζονται ως συμβασιούχοι με συμβάσεις έργου χωρίς δικαιώματα αδειών, δώρων, υπερωριών ή μάλλον ωραρίου και οι οποίοι αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως ψηφοθηρικά εξαρτήματα. Είναι, λοιπόν, φυσικό ο κ. υπουργός να γνωρίζει καλά το φαινόμενο "με τα μπλοκάκια των 700 ευρώ", αλλά εξακολουθεί να προκαλεί εντύπωση αυτή η εξοικείωση με την παραβίαση της νομιμότητας. Πιθανόν να πρόκειται για εν θερμώ κινήσεις και γκάφες ενός υπουργού που δηλώνει ότι μπορεί να είναι "εύκολος στόχος αλλά αντέχει".

Απ' ότι φαίνεται στην Ελλάδα η τήρηση της νομιμότητας επαφίεται μονάχα στον πατριωτισμό των Ελλήνων και συμπληρωματικά στην ευαισθησία των εταιρειών με τις βασικές υποχρεώσεις των εργοδοτών να έχουν μετατραπεί σε ευγενικές χορηγίες καλόκαρδων επιχειρηματιών.

Ο υπουργός Οικονομίας παρατηρεί, διαπιστώνει και θλίβεται. Φοβερίζει σε αυστηρό ύφος τους εργοδότες τονίζοντας τους ότι "η εργατική νομοθεσία είναι πολύ αυστηρή" και συμβουλεύει σαν καλός πατέρας τους νέους με τα μπλοκάκια να διεκδικήσουν επιτέλους τα δικαιώματά τους. Είναι σχεδόν ρομαντικό.

Ίσως πάλι να είναι απλώς αστείο. Γιατί ο κ. Αλογοσκούφης δεν είναι ούτε συντάκτης εφημερίδας ούτε σχολιαστής ειδήσεων για να διαπιστώνει απλώς, να νουθετεί και να μοιράζει από το απόθεμα της ψυχής του συμπαράσταση. Καλώς ή κακώς η μοίρα τον έφερε αρμόδιο υπουργό.

Από την άλλη, ο κ. υπουργός δεν αναφέρθηκε καθόλου στους νέους επιχειρηματίες που πλήττονται από τα μέτρα που ανακοίνωσε. Τους νέους δηλ. που θέλουν να δουλεύουν ως ελεύθεροι επαγγελματίες, έχουν βάλει μπροστά επιχειρηματικά σχέδια και βλέπουν ότι παρά το ρίσκο και τη δουλειά καταλήγουν να βουλώνουν με τα μικρά τους έσοδα τις μαύρες τρύπες της κακοδιαχείρισης.

Όταν τα πράγματα πάνε καλά μπορείς να είσαι αμέριμνος και χαλαρός. Όταν όμως τα πράγματα δυσκολεύουν επιλέγεις με ποιους θα πας και ποιους θα αφήσεις. Κάνεις πολιτικές επιλογές. Και η Κυβέρνηση επέλεξε. Έδειξε ότι βολεύεται με νέους χωρίς δικαιώματα και εξαρτημένους από την ιερή αγελάδα του δημοσίου και απέδειξε ότι το τελευταίο που την ενδιαφέρει είναι η αξιοπρέπεια των νέων ανθρώπων.

*Προηγούμενα posts της G700 σχετικά με την κατάργηση του αφορολόγητου των ελεύθερων επαγγελματιών

1. Παρακαλώ, κύριε υπουργέ, μας κακομαθαίνετε!

2. New Tax on the Block

Παρακαλώ, κ. υπουργέ, μας κακομαθαίνετε!

Διακινείται αυτές τις μέρες η άποψη ότι η κατάργηση του αφορολόγητου ορίου εισοδήματος των 10.500 ευρώ που ισχύει για ελεύθερους επαγγελματίες και τους εμπόρους και η επιβολή φορολογικού συντελεστή 10% στους μικρούς που δουλεύουν με μπλοκάκι αποτελεί αναγκαίο κακό, δεδομένου ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες δε δηλώνουν τα πραγματικά τους εισοδήματα.

Μάλιστα στη συνέντευξή του στο ΒΗΜΑ της Κυριακής ο υπουργός Οικονομίας κος Αλογοσκούφης προχωράει ένα βήμα παραπέρα ισχυριζόμενος ότι το συγκεκριμένο μέτρο, σε αντίθεση με την έκτακτη χαριστική περαίωση των φορολογικών υποθέσεων πολλών επιχειρήσεων για την οποία ο ίδιος ομολογεί άκουσον, άκουσον, ότι είναι μέτρο καθαρά εισπρακτικού χαρακτήρα, "εντάσσεται στην τρίτη φάση της φορολογικής μεταρρύθμισης που προαναγγέλθηκε από πέρυσι και στοχεύει στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης". Και προσθέτει ότι αυτά «είναι πρωτοβουλίες οι οποίες έπρεπε να ληφθούν και για λόγους φορολογικής δικαιοσύνης και εξαιτίας των ευρωπαϊκών μας υποχρεώσεων. Είμαστε υποχρεωμένοι να βρίσκουμε επιπλέον πόρους ώστε να μειώνουμε το έλλειμμα».

Με λίγα λόγια ο υπουργός οικονομίας μας λέει ότι η επιβολή κεφαλικού φόρου στους μικρούς ελεύθερους επαγγελματίες και μισθωτούς με το μπλοκάκι της γενιάς των 700 ευρώ, αποτελεί μέτρο το οποίο όχι μόνο ελήφθη με σκοπό τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, αλλά ταυτόχρονα συνιστά θεμελιώδες μέτρο φορολογικής δικαιοσύνης, η οποία στην προκειμένη περίπτωση επιτυγχάνεται μέσω της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης προς τα κάτω. Το έκανε πέρυσι αυξάνοντας το φορολογικό συντελεστή εισοδήματος από το 15% στο 29% για τους χαμηλομεσαίους μισθωτούς, το κάνει και φέτος φορολογώντας τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους με δελτίο παροχής υπηρεσιών. Έτσι οι μισοί από την ομάδα της g700 πληρώσαμε ένα χιλιάρικο πέρυσι και οι υπόλοιποι μισοί, για να μη μείνουμε παραπονεμένοι, θα το πληρώσουμε φέτος. Παρακαλώ, κ. υπουργέ, μας κακομαθαίνετε!

Πρόκειται για μία φορολογική πολιτική που πέρα από κοινωνικά άδικη πλήττει και τα όποια υπολείμματα διαγενεακής δικαιοσύνης. Την τρίτη φάση της ζούμε σήμερα και μας παρουσιάζεται στη συσκευασία δώρου «φορολογικής δικαιοσύνης». Δεν είναι όμως τίποτα παραπάνω από το αρνητικό αποτέλεσμα ενός νεοσυντηρητικού φορολογικού λαϊκισμού σε συνδυασμό με την ανικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την εκτεταμένη φοροδιαφυγή σε πληθώρα ελεύθερων επαγγελμάτων, και να περιορίσει τα πάγια έξοδα του προϋπολογισμού. Ο νέος που αμείβεται με 700 ευρώ το μήνα θα αποταμιεύει στο εξής 900 ευρώ το χρόνο στην υγειά των κομματικών κυκλωμάτων που λυμαίνονται τους δημόσιους πόρους.

Ας μας απαντήσει ο κύριος Υπουργός σε μερικά πολύ απλά ερωτήματα.

Γιατί οι κατά τόπους ΔΟΥ επιτρέπουν σε επιχειρήσεις να καταθέτουν εισοδήματα της τάξης των 5000 ευρώ ανά έτος για χρόνια ολόκληρα σερί, χωρίς να γίνεται έλεγχος; Αναρωτιόμαστε, είναι δυνατόν να λειτουργεί επιχείρηση με τόσα έσοδα για πάνω από δύο χρόνια, βαριά τρία;

Γιατί δε μειώνει τις σπατάλες του πλαδαρού κράτους και των στρατών των εικονικών διευθυντών, των Δ.Σ. και των συμβασιούχων με τους οποίους έχει γεμίσει όλες τις δημόσιες υπηρεσίες αυτά τα χρόνια;

Γιατί του έχουν ξεφύγει τα έσοδα του Τακτικού Προϋπολογισμού 2008 κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες και τα έξοδα 2,5%;

Γιατί οι λειτουργικές δαπάνες του κράτους αυξάνονται κατά 11% το πρώτο εξάμηνο του 2008;

Γιατί τα έξοδα του προϋπολογισμού αυξάνονται κατά μέσο όρο 11% την τελευταία εξαετία εκ της οποίας τέσσερα χρόνια κυβερνά η ΝΔ της απογραφής και της δημοσιονομικής εξυγίανσης;

Γιατί προέβη σε φορολογική αμνηστία δεκάδων συντεχνιακών ομάδων το 2004 που ήρθε η νέα διακυβέρνηση στην εξουσία;

Γιατί κατήργησε το ΣΔΟΕ αντικαθιστώντας παράλληλα ακόμα και τον τελευταίο διευθυντή εφορίας ακόμα και στην τελευταία κωμόπολη της ελληνικής επικράτειας; Τόσο άχρηστοι άραγε ήταν όλοι τους;

Γιατί συνεχίζει την πάγια ελληνική πρακτική της αναδρομικής χαριστικής ρύθμισης σε φορολογικές υποθέσεις επιχειρήσεων τη στιγμή μάλιστα που ο φορολογικός συντελεστής επί των κερδών πέφτει από φέτος στο ιστορικά χαμηλό 25%;

Γιατί τη στιγμή που οι τεχνολογικές δυνατότητες του κράτους αυξάνονται συνεχώς, ετοιμάζεται να καταφύγει σε μέτρα, όπως τα τεκμήρια διαβίωσης, που θυμίζουν ‘80 και μέσα ‘90, τότε που η Ελλάδα πάλευε με τα βαλκανικά της φαντάσματα;

Γιατί, στη βάση ποιας λογικής τέλος πάντων, η ομάδα που τελικά εξαιρέθηκε της επιβολής των νέων μέτρων ήταν οι εισοδηματίες και όχι οι νέοι;

Να σας πούμε γιατί. Διότι πολύ απλά δεν επανιδρύθηκε το κράτος. Ούτε πιο αξιόπιστο και αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα αποκτήσαμε, ούτε κατέστη η κυβέρνηση λιγότερο σπάταλη και πελατειακή. Γι΄ αυτό λοιπόν τώρα ας πληρώσουμε όλοι μαζί ένα χιλιάρικο στον Mr 10%. Εκτός κι αν υπάρχει όρεξη για φορολογική εξέγερση. Φορολογούμενοι νέοι όλης της Ελλάδας ενωθείτε.

New Tax on the Block

Με το νομοσχέδιο που καταθέτει σήμερα στη Βουλή η Κυβέρνηση καταργείται το αφορολόγητο όριο εισοδήματος των 10.500 ευρώ που ισχύει για ελεύθερους επαγγελματίες, εμπόρους και εισοδηματίες και επιβάλλεται αντ' αυτού συντελεστής 10%.

Τεράστιο κομμάτι των νέων σήμερα δουλεύουν είτε συνειδητά ως freelancers, είτε αναγκαστικά γιατί έτσι το θέλει ο εργοδότης ως «ελεύθεροι επαγγελματίες», χωρίς την κάλυψη της εργατικής νομοθεσίας και χωρίς διασφαλισμένα εργασιακά δικαιώματα. Απολύονται ανά πάσα στιγμή, χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση, ενώ είναι ταυτόχρονα μοναδικοί υπεύθυνοι για την καταβολή των αυξημένων –λόγω της μη υπαγωγής στο ΙΚΑ- ασφαλιστικών τους εισφορών.

Μαζί με όλα αυτά, προστίθεται τώρα και ο συντελεστής 10%. Αυτό σημαίνει ότι ένας νέος που δουλεύει με μπλοκάκι με αμοιβή 700 ευρώ θα πληρώνει ετήσιο φόρο εισοδήματος 860 ευρώ, παραπάνω δηλ. από αυτό που αμείβεται μηνιαία. Ένας νέος που δουλεύει ως ελεύθερος επαγγελματίας μερικά χρόνια και έχει φτάσει στα 1.000 ή 1.200 ευρώ θα πληρώνει 1.200 και 1.400 ευρώ αντίστοιχα. Δηλ. έναν μήνα του έτους και παραπάνω θα τον δουλεύει για την εφορία όταν τα εισοδήματα του μόλις (;) του επιτρέπουν να ζει με αξιοπρέπεια.

Με λίγα λόγια, οι νέοι και οι χαμηλόμισθοι χτυπιούνται ως ο πιο αδύναμος κρίκος της αλυσίδας. Οι νέοι φόροι δεν συνδέονται με την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Τη στιγμή που όλες οι προηγμένες οικονομίες του πλανήτη γλιστρούν στην ύφεση, η ελληνική οικονομία έχει τριπλάσιο από αυτές ρυθμό ανάπτυξης. Τη στιγμή που οι τράπεζες της Βρετανίας και των ΗΠΑ καταρρέουν, οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζουν απλώς μειωμένα κέρδη.

Οι νέοι φόροι έχουν έναν και μοναδικό σκοπό. Τη συντήρηση ενός πλαδαρού, συντεχνιακού και πελατειακού κράτους (βλέπε φορολογική αμνήστευση δεκάδων συντεχνιακών ομάδων με πιο κραυγαλέα περίπτωση αυτή της Εκκλησίας της Ελλάδος), η οποία γίνεται σίγουρα πιο δύσκολη σε συνθήκες κρίσης της παγκόσμιας οικονομίας. Τους έχουν ξεφύγει απλώς τα έξοδα και οι κρατικές δαπάνες. Με τα Καθαρά Έσοδα του Τακτικού Προϋπολογισμού 2008 (ΤΠ 2008) το 1ο εξάμηνο να είναι αυξημένα μόλις κατά 4,3% σε ετήσια βάση, υπολογίζεται ότι η αύξηση των καθαρών εσόδων του ΤΠ 2008 ως σύνολο μετά δυσκολίας θα ξεπεράσει το 8%, σημαντικά χαμηλότερα από την πρόβλεψη για αύξησή τους κατά 13%. Αντίστοιχα οι πρωτογενείς δαπάνες ήταν αυξημένες κατά 11,6% κατά το 1ο εξάμηνο του 2008, γεγονός που σημαίνει ότι για το έτος ως σύνολο αναμένεται αύξηση των πρωτογενών δαπανών του ΤΠ κατά 10,5% περίπου, υπερβαίνοντας τον στόχο του ΤΠ 2008 για αύξηση κατά 8,3% (Οικονομικό Δελτίο Alpha Bank 20-8-2008). Σημειωτέον επίσης ότι μέχρι στιγμής εντοπίζεται αύξηση κατά 11,0% των λειτουργικών δαπανών και άλλων κρατικών επιχορηγήσεων.

Μ' αυτά και μ' αυτά, οι δαπάνες του ΤΠ θα φθάσουν τα 49,55 δις ευρώ το 2008 αντί των 28,3 δις ευρώ το 2002. Μέσα σε έξι μόνο χρόνια οι ετήσιες καταναλωτικές δαπάνες του κράτους θα έχουν δηλ. αυξηθεί κατά 21,2 δις ευρώ (ή κατά 75,1%). Από 18% του ΑΕΠ το 2002 στο 20,2% του ΑΕΠ το 2008 (μέση ετήσια αύξηση στην 6ετία: 10,9%)

Αντί λοιπόν να περιορίσουν τη σπατάλη των κρατικοβολεμένων και να βάλουν φρένο στην απομύζηση των δημόσιων πόρων από το παρασιτικό κομματικό κύκλωμα, βλέπουμε να χτυπούν τον πιο αδύναμο κρίκο του συστήματος. Τους νέους ανθρώπους που δουλεύουν στο ελεύθερο επάγγελμα παρότι στην πλειονότητά τους είναι μισθωτοί και οι οποίοι δεν έχουν τον κ. Μπλε, τον κ. Πράσινο ή τον κ. Κόκκινο για να τους εκπροσωπήσει και να φωνάξει στα παράθυρα για τα δίκαια τους.

Είναι ξεκάθαρη η πολιτική επιλογή της κυβέρνησης και μας κάνει να ντρεπόμαστε για λογαριασμό τους. Ντρεπόμαστε, γιατί δεν έχουν το θάρρος να μαζέψουν τους κηφήνες που συντηρούν και επιλέγουν να στριμώξουν τον στριμωγμένο. Ντρεπόμαστε, τέλος, γιατί αποθαρρύνουν τους νέους ανθρώπους –η τριετής εξαίρεση από το μέτρο είναι σταγόνα στον ωκεανό- που θέλουν να είναι δυναμικοί, ανεξάρτητοι, αισιόδοξοι, αυτούς που θέλουν να παλεύουν και να είναι παραγωγικοί και χρήσιμοι. Ντρεπόμαστε, γιατί στην ουσία μας λένε ότι η μοναδική λύση στην Ελλάδα για να συντηρηθείς με αξιοπρέπεια είναι να γίνεις και εσύ κομμάτι αυτού του παρασιτικού συστήματος. Και δείχνουν απλώς το ψεύτικο ενδιαφέρον τους όταν γίνονται χορηγοί σε εκδηλώσεις όπως η παγκόσμια εβδομάδα προώθησης της επιχειρηματικότητας των νέων στα τέλη Νοεμβρίου.

Περισσότερες σπατάλες, νέοι φόροι

Tου Πάσχου Μανδραβέλη*
pmandravelis@kathimerini.gr

Η αυγή του 2004 μας βρήκε όλους με χρέη μέχρι τον λαιμό. Δεν μιλάμε για τα δάνεια που πήραν κάποιοι για να χτίσουν σπίτι, να καταναλώσουν ή να πάνε διακοπές. Στο κάτω κάτω της γραφής εκείνοι έκαναν τους λογαριασμούς τους. Πήραν πιθανώς κάποιο ρίσκο και υπολόγισαν ότι η κατανάλωσή τους τότε ήταν προτιμότερη, από τα χρέη που θα έπρεπε να αποπληρώσουν αργότερα. Κάποιων η επιλογή ήταν ανόητη, αλλά όλων ήταν θεμιτή. Μεγάλα παιδιά είναι όσοι τρέχουν στα γκισέ της τράπεζας και κανενός τρίτου (πέραν δηλαδή των ιδίων και της τράπεζας) δεν του πέφτει λόγος αν κάποιος δανείζεται σήμερα για να πληρώσει αύριο.

Το 2004 όμως κάθε Ελληνας (άνδρας, γυναίκα και παιδί, γέρος ή μωρό) χρωστούσε χωρίς να το θέλει 16.700 ευρώ. Τόσο μας αναλογούσε από το δημόσιο χρέος, τότε. Ηταν ένα μεγάλο ποσό, μεγαλύτερο από τα ετήσια εισοδήματα πολλών νοικοκυριών. Αν ήταν ατομικό χρέος, οι νοικοκύρηδες αυτού του τόπου -και είναι πολλοί- θα είχαν χάσει τον ύπνο τους. Αφήστε το γεγονός ότι οι γνωστές δικηγορικές εταιρείες εκφοβισμού των δανειοληπτών θα τους είχαν ταράξει στα τηλέφωνα και τα βρισίδια.

Το 2004 εξελέγη η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας υποσχόμενη να κόψει 10 δισ. ευρώ από τις σπατάλες του Δημοσίου. Ετησίως. Προσοχή: όχι από παραγωγικές επενδύσεις, από την Παιδεία ή την Υγεία, αλλά από σπατάλες. Αυτό σήμαινε εξοικονόμηση για κάθε Έλληνα 1.000 ευρώ κατ’ έτος. Δηλαδή σήμερα -τέσσερα χρόνια μετά- θα έπρεπε καθ’ ένας από εμάς να χρωστάει 12.700 ευρώ. Μεγάλο ποσό και αυτό, αλλά σίγουρα καλύτερο από τα 16.700 ευρώ που μας φέσωσαν οι σπατάλες του ΠΑΣΟΚ. Μόνο που σήμερα καθένας μας χρωστάει 25.200 ευρώ, που σημαίνει ότι το υποχρεωτικό χρέος σε κάθε πολίτη είναι κατά 8,5 χιλιάρικα μεγαλύτερο. Πολλά περισσότερα χρήματα από όσα βγάζει κατ’ έτος ένα μέλος της διαβόητης «γενιάς των 700 ευρώ». Το δημόσιο χρέος εκτινάχτηκε από τα 167,7 δισ. ευρώ το 2003 σε 251,9 δισ. ευρώ φέτος. Και το χειρότερο: ο χρόνος δεν έχει κλείσει ακόμη.

Βέβαια, πολλά νοικοκυριά και επιχειρήσεις δανείζονται παραγωγικά. Κάποιοι παίρνουν ένα σπίτι ή επεκτείνουν την επιχείρηση τους και για να το κάνουν πρέπει να δανειστούν. Υπολογίζουν ότι η επένδυσή τους θα αποδώσει τόσο, ώστε να βγάλουν τα χρωστούμενα και να τους μείνει κάτι. Υπ’ αυτήν τη λογική θα είχε νόημα να φεσωθούμε λίγο παραπάνω, έστω και αν κανείς δεν μας ρωτάει αν επιθυμούμε τέτοια χρέη. Και όμως: το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων το 2003 ήταν 8,5 δισ. ευρώ και το 2007 είναι 8,7 δισ. ευρώ. Κατά μέσο όρο στην τετραετία επενδύσαμε 8,5 δισ. ευρώ ανά έτος: Ίσα βάρκα, ίσα νερά...

Με δεδομένο λοιπόν ότι οι δημόσιες επενδύσεις έμειναν στα ίδια επίπεδα, το επιπλέον δημόσιο χρέος των 85 δισ. μπορεί να θεωρηθεί νέα σπατάλη. Είναι φανερό επομένως γιατί πρέπει να μπουν επιπλέον φόροι. Αν οι σπατάλες - σύμφωνα με όσα έλεγε προεκλογικά η Νέα Δημοκρατία- ήταν το 2004 10 δισ. ευρώ/έτος, η αύξηση του δημοσίου χρέους κατά 85 δισ. (50% σε τέσσερα χρόνια!) δείχνει ότι οι σπατάλες έφτασαν τα 30 δισ. ευρώ/έτος.

Γι’ αυτό αναμείνατε τον ταχυδρόμο. Η πρώτη λυπητερή έρχεται...

*Ο Πάσχος Μαδραβέλης είναι δημοσιογράφος. Το άρθρο του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Καθημερινή στις 26 - 8 - 2008.

Στοχευμένη φορολόγηση

Από τον Lanny Davis

Το σύνολο σχεδόν των φόρων που καταβάλουν οι Αμερικανοί, είτε πρόκειται για το φόρο εισοδήματός τους είτε για τους εταιρικούς τους φόρους, καταλήγουν στα ταμεία του κράτους, από όπου κατανέμονται στους διαφόρους «κωδικούς» του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού.

Αντ' αυτού, ίσως να ήταν καλύτερα αν η φορολόγηση ακολουθούσε ένα εναλλακτικό υπόδειγμα, εκείνο της «στοχευμένης φορολόγησης» ή του «φόρου για ειδικό σκοπό».

Αντί δηλαδή να σπαταλούμε τα λεφτά των φορολογουμένων για να φτιάχνουμε γέφυρες που δεν οδηγούν πουθενά κι άλλες ψηφοθηρικές δαπάνες, θα μπορούσαμε να εξασφαλίσουμε θεσμικά πως οι πόροι των φορολογουμένων θα χρησιμοποιούνται σε σκοπούς προαποφασισμένους και γνωστούς εκ των προτέρων.

Ένας πρακτικός τρόπος για να γίνει αυτό είναι να δημιουργηθούν «κεφάλαια καταπιστεύματος» (trust funds) όπου θα κατατίθενται οι συλλεγμένοι φόροι ανάλογα με το σκοπό τους.

Η πολιτική αυτή θα χρειαστεί να θωρακισθεί νομικά (να προβλέπονται ποινές για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ή τις πολιτείες που κάνουν ανάληψη από ένα ταμείο και χρησιμοποιούν τα χρήματα των φορολογουμένων για αλλότριους σκοπούς).

Αυτό ίσως να επιτρέπεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μόνον εφόσον το αποφασίσει το κογκρέσο και η βουλή των αντιπροσώπων με ειδική πλειοψηφία 2/3.

Η ιδέα του «στοχευμένου φόρου» δεν είναι νέα. Αυτό που είναι νέο είναι η ιδέα της επέκτασής του ώστε να κυριαρχήσει στους κρατικούς και πολιτειακούς προϋπολογισμούς και τις δημόσιες επενδύσεις.

Ήδη επί προεδρίας Αιζενχάουερ (Eisenhower) είχαμε το «ταμείο εθνικής οδοποιίας» (FHT), στο οποίο κατατίθενται δισεκατομμύρια δολάρια από τη φορολόγηση καυσίμων, και που επί πολλές δεκαετίες χρηματοδοτούσε αποκλειστικά την κατασκευή διαπολιτειακών εθνικών οδών.

Μόνο τα τελευταία χρόνια, και παρά τις μεγάλες αντιδράσεις του λόμπι των κατασκευαστών οδών, ένα μέρος των εισπράξεων του FHT χρηματοδότησε την ανάπτυξη μέσων μαζικής μεταφοράς.

Οι δημοσκοπήσεις συνηγορούν καταλυτικά υπέρ της «στοχευμένης φορολόγησης».

Όταν το κοινό ερωτάται γενικά αν υποστηρίζει την αύξηση της φορολόγησης ώστε να χρηματοδοτηθούν οι κυβερνητικές πολιτικές, απαντά συνήθως κατά πλειοψηφία πως όχι.

Αν όμως το ίδιο δείγμα ερωτηθεί αν θα υποστήριζε τη φορολόγησή του ώστε να χρηματοδοτηθεί ένας συγκεκριμένος σκοπός, όπως π.χ. η οικοδόμηση σχολείων ή η αύξηση των μισθών των εκπαιδευτικών, οι συσχετισμοί μεταξύ του «ναι» και του «όχι» ανατρέπονται δραματικά.

Η πλειοψηφία δέχεται να φορολογηθεί εφόσον γνωρίζει πού πάνε τα λεφτά της.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Δημοκρατικός κυβερνήτης του Μέριλαντ Μάρτιν Ο' Μάλεϊ (Martin O’Malley) εισηγήθηκε ένα πρόγραμμα φοροαπαλλαγών, μείωσης δαπανών, αλλά και αύξησης φόρων, με σκοπό να μηδενίσει το έλλειμμα του 1.7 δις δολαρίων (1.2 δις ευρώ) που κληρονόμησε από τον Ρεπουμπλικάνο προκάτοχό του Ρόμπερτ Έρλικ (Robert Ehrlich).

Ένα από τα ζωτικά στοιχεία του προγράμματός του, είναι πως περιλαμβάνει έναν «στοχευμένο φόρο»: αυξάνει τη φορολογία των επιχειρήσεων κατά 1% για να χρησιμοποιήσει τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα σε επιδοτήσεις των ανώτατων σπουδών, ώστε να κρατηθούν χαμηλά τα δίδακτρα, σε μέσα μαζικής μεταφοράς και σε βελτίωση των υποδομών.

Επιπροσθέτως, ο κυβερνήτης Ο' Μάλεϊ αυξάνει κι άλλους φόρους, όπως την άδεια κυκλοφορίας των ΙΧ αυτοκινήτων (αύξηση κατά 1%) αλλά και αποφασίζει πως θα αξιοποιήσει τον πολιτειακό φόρο στη βενζίνη για να χρηματοδοτήσει επείγουσες ανάγκες στη μαζική μεταφορά.

Μένει να δούμε αν τα νομοθετικά σώματα του Μέριλαντ θα επιβάλουν την ασφαλιστική δικλείδα της «ειδικής πλειοψηφίας» προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές παρεκβάσεις των πόρων αυτών προς δαπάνες άσχετες με την εκπαίδευση ή τις μαζικές μεταφορές.

Πάντως από τη στιγμή που ο αμερικανικός λαός πειστεί πως ο νόμος εξασφαλίζει πως δε θα υπεξαιρεθούν τα χρήματά του, η λαϊκή υποστήριξη προς αυτό το νέο τρόπο φορολογίας θα αυξηθεί αποφασιστικά.

Έτσι θα ήταν δυνατό να προχωρήσουμε σε πιο προοδευτική φορολογία και σε μεγαλύτερη φορολόγηση των πλουσιότερων φορολογουμένων.

Ιδού ορισμένα «ταμεία καταπιστεύματος» στα οποία θα μπορούσαν να κατατίθενται ορισμένοι «στοχευμένοι φόροι» και που αντανακλούν τις προτεραιότητες της πλειοψηφίας των Αμερικανών.

• Ένα ταμείο εκπαίδευσης, που θα χρηματοδοτεί το κτίσιμο νέων σχολείων, την αύξηση των μισθών των εκπαιδευτικών, την επέκταση του προγράμματος «έγκαιρο ξεκίνημα», που προσφέρει ενισχυτική διδασκαλία στους μη-προνομιούχους και τους φτωχούς, και την έκπτωση των διδάκτρων από τη φορολόγηση της μεσαίας τάξης.

• Ένα ταμείο υγείας που θα εγγυηθεί ένα ελάχιστο επίπεδο ασφάλισης και παροχής υγείας για όλους τους Αμερικανούς, ιδίως όσους βρίσκονται χαμηλότερα στην κοινωνική κλίμακα. Θα μπορούσε επίσης να γίνει χρήση φορολογικών εργαλείων για επιδότηση ιδιωτικών παροχέων υπηρεσιών υγείας που θα μειώνουν τα εξέταστρά και τα νοσήλιά τους.

• Ένα ταμείο μαζικής μεταφοράς και περιβάλλοντος που θα χρηματοδοτούσε τα μέσα μαζικών μεταφορών και τις περιβαλλοντικές υποδομές. Οι πόροι του θα μπορούσαν να συντηρήσουν τις παρακμάζουσες γέφυρες και τις εθνικές μας οδούς, να επεκτείνουν εναλλακτικά μέσα μαζικών μεταφορών και να επιδοτούν επενδύσεις και τεχνολογικές καινοτομίες για καθαρότερο αέρα και νερό.

• Ένα ταμείο ενεργειακής ανεξαρτησίας που θα χρηματοδοτεί την ανεξαρτησία από το ξένο πετρέλαιο κι εναλλακτικές πηγές καθαρής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των «συνθετικών καυσίμων» -που μετατρέπουν το κάρβουνο σε βενζίνη, ντίζελ, καύσιμα για αεροσκάφη και άλλα πετρελαϊκά προϊόντα, και που όπως υποστηρίζει ο κυβερνήτης της Μοντάνα Μπράιαν Σβάιτσερ (Brian Schweitzer) έχουν γίνει συμφέροντα με τις σημερινές τιμές του πετρελαίου, αλλά και περιβαλλοντικά καθαρή πυρηνική ενέργεια, ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα, ηλιακή, αιολική και υδροηλεκτρική ενέργεια. Όπως έγραψε ο Τομ Φρίντμαν (Tom Friedman) χωρίς ανεξαρτησία των Ηνωμένων Πολιτειών από το ξένο πετρέλαιο, δεν μπορούμε να μιλάμε να αποκατάσταση της, κλονισμένης τα τελευταία χρόνια, πολιτικής και οικονομικής ανεξαρτησίας της χώρας μας.

Υπάρχουν φυσικά και άλλες προτεραιότητες για δημόσιες επενδύσεις, με πόρους που θα προέρχονταν από «στοχευμένους φόρους»:

• η αναδόμηση της κοινωνικής ασφάλισης,

• ένα γενναιόδωρο «σχέδιο Μάρσαλ» για τους εργαζόμενους που οι θέσεις εργασίας τους απειλούνται από τη μετακίνηση των επιχειρήσεων στο εξωτερικό και τον αθέμιτο ανταγωνισμό από ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες, και

• η καθιέρωση της «πολιτικής θητείας» στο πλαίσιο της οποίας όλοι οι απόφοιτοι λυκείου θα πρέπει να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο ορισμένες υπηρεσίες για ένα ή δύο χρόνια μετά την αποφοίτησή τους.

Από τη στιγμή που αποδεχτούμε την αρχή της στοχευμένης φορολόγησης, θα είναι πολιτικά πιο εφικτό να περάσουμε φορολογικές αυξήσεις για να χρηματοδοτήσουμε προγράμματα όπως τα παραπάνω, αλλά και για να αντιμετωπίσουμε ενδεχόμενες μελλοντικές προκλήσεις.

Ο Lanny Davis είναι στέλεχος εταιρείας παροχής δικαστικών υπηρεσιών και στέλεχος του Δημοκρατικού κόμματος . Η ιδέα του περί Targeted Tax δημοσιεύτηκε στο Ideas Primary. Η μετάφραση στα ελληνικά έγινε από την ομάδα του PPOL όπου και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά.