By Zygmount Bauman
Social Europe Journal, 17-1-2010
Every generation has its measure of outcasts. There are people in each generation assigned to the outcast status because a “generation change” must mean some significant change in life conditions and life demands likely to force realities to depart from expectations implanted by the conditions-quo-ante. These changes devalue the skills they trained and promoted, and therefore render at least some among the new arrivals, those not flexible or prompt enough to adapt to the emergent standards, ill-prepared to cope with novel challenges and unarmed to resist their pressures. It does not however happen often that the plight of being outcast may stretch to embrace a generation as a whole. This may, however, be happening now.
Several generational changes have been noted during the post-war history of Europe. There was a ‘boom generation’ first, followed by two generations called respectively X and Y; most recently (though not as recently as the shock of the collapse of Reaganite/Thatcherite economy), the impending arrival of the ‘Z’ generation was announced. Each of these generational changes arise from more or less traumatic events; in each case a break in continuity and a necessity of sometimes painful readjustments, caused by a clash between inherited/learned expectations and unanticipated realities, were signalled. And yet, when looking back from the second decade of the 21st Century, we can hardly fail to notice that when confronted with the profound changes brought about by the latest economic collapse, each one of those previous passages between generations may well seem to be an epitome of inter-generational continuity…
...read the rest of the article on the Social Europe Journal
*Zygmunt Bauman is Emeritus Professor at the University of Leeds and one of Europe’s foremost sociologists. He is author of 'Liquid Modernity' (Polity 2000) and many other books on contemporary society. His most recent books are "44 letters from the liquid-modern world" and "Living on borrowed Time" (with Citlali Rovirosa-Madrazo).
Wednesday, January 19, 2011
Tuesday, January 18, 2011
Hans Rosling's 200 countries, 200 years, 4 minutes - The Joy of Stats
Για ελληνικούς υπότιτλους από τον επίκουρο καθηγητή οικονομικών του University of Pensylvania και μέλους του επιστημονικού συμβουλίου της G700, Μανόλη Γαλενιανού, πατήστε ΕΔΩ
Wednesday, January 12, 2011
Κλειστά επαγγέλματα και η ιδεολογία της εξαίρεσης
Του Left Liberal Synthesis*
Από ότι φαίνεται θα περάσουμε μια περίοδο υπόγειων και φανερών ρυθμίσεων για τα λεγόμενα «κλειστά επαγγέλματα». Αγνοώ τις τεχνικές λεπτομέρειες για καθένα από αυτά, αλλά κατανοώ ότι κλειστό επάγγελμα είναι αυτό, που έχει περιορισμό στην πρόσβαση και συνδυάζεται με κληρονομικό δικαίωμα , ακατανόητη υποχρεωτική χρήση του.
Εκείνο που είναι εντυπωσιακό, είναι ότι διάφοροι εκπρόσωποι επαγγελμάτων προσπαθώντας να υπερασπισθούν τον χώρο τους μετέρχονται διάφορες μεθόδους, οι οποίες διακρίνονται από κυνισμό ή επιλεκτική παρασιώπηση. Συμβολαιογράφοι επικαλούνται τον δημόσιο χαρακτήρα της εργασίας τους, αλλά δεν ολοκληρώνουν το αίτημα τους με την αυτό -κατάργηση τους. Αφού είναι δημόσιοι λειτουργοί που προστατεύουν την νομιμότητα, ας τους καταργήσουμε , να τους κάνουμε υπαλλήλους του υποθηκοφυλακείου και να περάσουν οι αρμοδιότητες τους στο κτηματολόγιο. Προφανώς οι συμβολαιογράφοι θέλουν να είναι επιχειρηματίες που λειτουργούν με κρατική προστασία. Στην ίδια κατευθυνση φαρμακοποιοί επικαλούνται την κληρονομικότητα γιατί το «ίδιο κάνουν οι βουλευτές, οι δικηγόροι, κλπ». Σωστά και η βασιλεία είναι κληρονομικό δικαίωμα.
Προφανώς σε ανεπτυγμένες, πολύπλοκες κοινωνίες κανένα σχεδόν επάγγελμα δεν μπορεί να είναι τυπικά «ελεύθερο». Η ίδια η λειτουργία της κοινωνίας απαιτεί μια σειρά από πολύπλοκες ειδικότητες , οι οποίες απαιτούν έτσι και αλλιώς ρυθμίσεις. Οι ανεπτυγμένες κοινωνίες στηρίζονται σε ειδικότητες, τεχνολογίες, επιμερισμούς και ταξινομήσεις διαδικασιών που ελέγχονται. Για όλα θα πρέπει να υπάρχει μια ρύθμιση, ένας έλεγχος ο οποίος πρέπει να αφορά τα προσόντα και την κατάρτιση των ειδικοτήτων. Εδώ όμως αρχίζει να καλλιεργείται η σύγχυση σκόπιμα .Ταυτίζεται το επαγγελματικό απαιτούμενο πρωτόκολλο με το επιχειρηματικό καρτέλ και με το πρόσχημα του επαγγέλματος ο καθένας διεκδικεί να είναι ένα καρτέλ με κρατική προστασία στον χώρο του.
Οι ενδιαφερόμενοι ασκούν μια διπλή πίεση. Αφ’ ενός επικαλούνται οτι δημόσια αγαθά βρίσκονται σε κίνδυνο και αφ’ ετέρου διεκδικούν την εξαίρεση. Υψηλές αξίες της δημόσιας σφαίρας, όπως η υγεία, η νομιμότητα, η ασφάλεια, ο δημόσιος πλούτος είναι το βάθρο πάνω στο οποίο στηρίζονται περίτεχνα νομικά οικοδομήματα μέσω των οποίων εξασφαλίζονται σταθερά και προστατευμένα εισοδήματα. Και όλα αυτά με την επίκληση της εξαίρεσης, της ειδικής συνθήκης, του κινδύνου μιας κατάρρευσης από μια ακατανόητη γενίκευση. Αλίμονο δεν μπορεί να είμαστε όλοι ίδιοι
Το φάρμακο δεν είναι σαν τα πλακάκια υγιεινής, το έννομο συμφέρον του δημοσίου δεν είναι σαν θεατρικό εισιτήριο ,η ασφάλεια του κτιρίου δεν είναι τραχανάς κλπ.
Το χειρότερο με τα «κλειστά» επαγγέλματα δεν είναι ότι είναι «κλειστά» οικονομικά και συνεπώς δημιουργούν περιττά κόστη συναλλαγής στην οικονομία, αλλά ότι λειτουργούν και ενισχύουν μια συγκεκριμένη ιδεολογία την ιδεολογία των «εξαιρέσεων».
Η ιδεολογία αυτή είναι πολύ απλή , προϋποθέτει όμως μια άρρητη ,διπλή αρχή....
*Στο ιστολόγιο του Left-Liberal Synthesis μπορείτε να διαβάσετε τη συνέχεια του παραπάνω άρθρου.
Από ότι φαίνεται θα περάσουμε μια περίοδο υπόγειων και φανερών ρυθμίσεων για τα λεγόμενα «κλειστά επαγγέλματα». Αγνοώ τις τεχνικές λεπτομέρειες για καθένα από αυτά, αλλά κατανοώ ότι κλειστό επάγγελμα είναι αυτό, που έχει περιορισμό στην πρόσβαση και συνδυάζεται με κληρονομικό δικαίωμα , ακατανόητη υποχρεωτική χρήση του.
Εκείνο που είναι εντυπωσιακό, είναι ότι διάφοροι εκπρόσωποι επαγγελμάτων προσπαθώντας να υπερασπισθούν τον χώρο τους μετέρχονται διάφορες μεθόδους, οι οποίες διακρίνονται από κυνισμό ή επιλεκτική παρασιώπηση. Συμβολαιογράφοι επικαλούνται τον δημόσιο χαρακτήρα της εργασίας τους, αλλά δεν ολοκληρώνουν το αίτημα τους με την αυτό -κατάργηση τους. Αφού είναι δημόσιοι λειτουργοί που προστατεύουν την νομιμότητα, ας τους καταργήσουμε , να τους κάνουμε υπαλλήλους του υποθηκοφυλακείου και να περάσουν οι αρμοδιότητες τους στο κτηματολόγιο. Προφανώς οι συμβολαιογράφοι θέλουν να είναι επιχειρηματίες που λειτουργούν με κρατική προστασία. Στην ίδια κατευθυνση φαρμακοποιοί επικαλούνται την κληρονομικότητα γιατί το «ίδιο κάνουν οι βουλευτές, οι δικηγόροι, κλπ». Σωστά και η βασιλεία είναι κληρονομικό δικαίωμα.
Προφανώς σε ανεπτυγμένες, πολύπλοκες κοινωνίες κανένα σχεδόν επάγγελμα δεν μπορεί να είναι τυπικά «ελεύθερο». Η ίδια η λειτουργία της κοινωνίας απαιτεί μια σειρά από πολύπλοκες ειδικότητες , οι οποίες απαιτούν έτσι και αλλιώς ρυθμίσεις. Οι ανεπτυγμένες κοινωνίες στηρίζονται σε ειδικότητες, τεχνολογίες, επιμερισμούς και ταξινομήσεις διαδικασιών που ελέγχονται. Για όλα θα πρέπει να υπάρχει μια ρύθμιση, ένας έλεγχος ο οποίος πρέπει να αφορά τα προσόντα και την κατάρτιση των ειδικοτήτων. Εδώ όμως αρχίζει να καλλιεργείται η σύγχυση σκόπιμα .Ταυτίζεται το επαγγελματικό απαιτούμενο πρωτόκολλο με το επιχειρηματικό καρτέλ και με το πρόσχημα του επαγγέλματος ο καθένας διεκδικεί να είναι ένα καρτέλ με κρατική προστασία στον χώρο του.
Οι ενδιαφερόμενοι ασκούν μια διπλή πίεση. Αφ’ ενός επικαλούνται οτι δημόσια αγαθά βρίσκονται σε κίνδυνο και αφ’ ετέρου διεκδικούν την εξαίρεση. Υψηλές αξίες της δημόσιας σφαίρας, όπως η υγεία, η νομιμότητα, η ασφάλεια, ο δημόσιος πλούτος είναι το βάθρο πάνω στο οποίο στηρίζονται περίτεχνα νομικά οικοδομήματα μέσω των οποίων εξασφαλίζονται σταθερά και προστατευμένα εισοδήματα. Και όλα αυτά με την επίκληση της εξαίρεσης, της ειδικής συνθήκης, του κινδύνου μιας κατάρρευσης από μια ακατανόητη γενίκευση. Αλίμονο δεν μπορεί να είμαστε όλοι ίδιοι
Το φάρμακο δεν είναι σαν τα πλακάκια υγιεινής, το έννομο συμφέρον του δημοσίου δεν είναι σαν θεατρικό εισιτήριο ,η ασφάλεια του κτιρίου δεν είναι τραχανάς κλπ.
Το χειρότερο με τα «κλειστά» επαγγέλματα δεν είναι ότι είναι «κλειστά» οικονομικά και συνεπώς δημιουργούν περιττά κόστη συναλλαγής στην οικονομία, αλλά ότι λειτουργούν και ενισχύουν μια συγκεκριμένη ιδεολογία την ιδεολογία των «εξαιρέσεων».
Η ιδεολογία αυτή είναι πολύ απλή , προϋποθέτει όμως μια άρρητη ,διπλή αρχή....
*Στο ιστολόγιο του Left-Liberal Synthesis μπορείτε να διαβάσετε τη συνέχεια του παραπάνω άρθρου.
Tuesday, January 11, 2011
Europe's Young Grow Agitated Over Future Prospects
By RACHEL DONADIO
New York Times, January 1, 2011
LECCE, Italy — Francesca Esposito, 29 and exquisitely educated, helped win millions of euros in false disability and other lawsuits for her employer, a major Italian state agency. But one day last fall she quit, fed up with how surreal and ultimately sad it is to be young in Italy today.
It galled her that even with her competence and fluency in five languages, it was nearly impossible to land a paying job. Working as an unpaid trainee lawyer was bad enough, she thought, but doing it at Italy’s social security administration seemed too much. She not only worked for free on behalf of the nation’s elderly, who have generally crowded out the young for jobs, but her efforts there did not even apply to her own pension.
“It was absurd,” said Ms. Esposito, a strong-willed woman with a healthy sense of outrage.
The outrage of the young has erupted, sometimes violently, on the streets of Greece and Italy in recent weeks, as students and more radical anarchists protest not only specific austerity measures in flattened economies but a rising reality in Southern Europe: People like Ms. Esposito feel increasingly shut out of their own futures. Experts warn of volatility in state finances and the broader society as the most highly educated generation in the history of the Mediterranean hits one of its worst job markets.
Politicians are slowly beginning to take notice. Italy’s president, Giorgio Napolitano, devoted his year-end message on Friday to “the pervasive malaise among young people,” weeks after protests against budget cuts to the university system brought the issue to the fore.
Giuliano Amato, an economist and former Italian prime minister, was even more blunt. “By now, only a few people refuse to understand that youth protests aren’t a protest against the university reform, but against a general situation in which the older generations have eaten the future of the younger ones,” he recently told Corriere della Sera, Italy’s largest newspaper.
The daughter of a fireman and a high school teacher, Ms. Esposito was the first in her family to graduate from college and the first to study foreign languages. She has an Italian law degree and a master’s from Germany and was an intern at the European Court of Justice in Luxembourg. It has not helped.
“I have every possible certificate,” Ms. Esposito said dryly. “I have everything except a death certificate.”
Even before the economic crisis hit, Southern Europe was not an easy place to forge a career. Low growth and a corrosive lack of meritocracy have long posed challenges to finding a job in Italy, Greece, Spain and Portugal. Today, with the added sting of austerity, more people are left fighting over fewer opportunities. It is a zero-sum game that inevitably pits younger workers struggling to enter the labor market against older ones already occupying precious slots.
As a result, a deep malaise has set in among young people. Some take to the streets in protest; others emigrate to Northern Europe or beyond in an epic brain drain of college graduates. But many more suffer in silence, living in their childhood bedrooms well into adulthood because they cannot afford to move out.
“They call us the lost generation,” said Coral Herrera Gómez, 33, who has a Ph.D. in humanities but still lives with her parents in Madrid because she cannot find steady work. “I’m not young,” she added over coffee recently, “but I’m not an adult with a job, either.”
There has been a national debate for years in Spain about “mileuristas,” a nickname for college graduates whose best job prospects may well pay just 1,000 euros a month, or $1,300.
Ms. Herrera is at the lower end of the spectrum. Fed up with earning 600 euros a month, or $791, under the table as a children’s drama teacher, Ms. Herrera said she had decided to move to Costa Rica this month to teach at a university.
As she spoke in a cafe in Madrid, a television on the wall featured a report on the birthday of a 106-year-old woman who said that eating blood sausage was the secret to her longevity.
The contrast could not have been stronger. Indeed, experts warn of a looming demographic disaster in Southern Europe, which has among the lowest birth rates in the Western world. With pensioners living longer and young people entering the work force later — and paying less in taxes because their salaries are so low — it is only a matter of time before state coffers run dry.
“What we have is a Ponzi scheme,” said Laurence J. Kotlikoff, an economist at Boston University and an expert in fiscal policy.
He said that pay-as-you-go social security and health care were a looming fiscal disaster in Southern Europe and beyond. “If these fertility rates continue through time, you won’t have Italians, Spanish, Greeks, Portuguese or Russians,” he said. “I imagine the Chinese will just move into Southern Europe.”
The problem goes far beyond youth unemployment, which is at 40 percent in Spain and 28 percent in Italy. It is also about underemployment. Today, young people in Southern Europe are effectively exploited by the very mechanisms created a decade ago to help make the labor market more flexible, like temporary contracts.
Because payroll taxes and firing costs are still so high, businesses across Southern Europe are loath to hire new workers on a full-time basis, so young people increasingly are offered unpaid or low-paying internships, traineeships or temporary contracts that do not offer the same benefits or protections.
“This is the best-educated generation in Spanish history, and they are entering a job market in which they are underutilized,” said Ignacio Fernández Toxo, the leader of the Comisiones Obreras, one of Spain’s two largest labor unions. “It is a tragedy for the country.”
Yet many young people in Southern Europe see labor union leaders like Mr. Fernández, and the left-wing parties with which they have been historically close, as part of the problem. They are seen as exacerbating a two-tier labor market by protecting a caste of tenured older workers rather than helping younger workers enter the market.
For Dr. Kotlikoff, the solution is simple: “We have to change the labor laws. Not gradually, but quickly.”
Yet in Greece, Italy, Portugal and Spain, any change in national contracts involves complex negotiations among governments, labor unions and businesses — a delicate dance in which each faction fights furiously for its interests.
Because older workers tend to be voters, labor reform remains a third rail to most politicians. Asked at a news conference last year about changing Italy’s de facto two-tier system, Italy’s center-right finance minister, Giulio Tremonti, said simply, “You can’t make violent changes to the system.”
New austerity measures in Spain, where the overall unemployment rate is 20 percent, the highest in the European Union, are further narrowing the employment window. Spain has pledged to raise its retirement age to 67 from 65, but incrementally over the next 20 years.
“Now people are being sent into early retirement at age 55,” said Sara Sanfulgencio, 28, who has a master’s degree in marketing but is unemployed and living in Madrid with her mother, who owns a children’s shoe store. “But if I haven’t started working by age 28 and I already have to stop at 55, it’s absurd.”
In Italy, Ms. Esposito is finishing her lawyer traineeship at a private firm in Lecce. It pays little but sits better on her conscience than her unpaid work for the government.
“I’m a repentant college graduate,” she said. “If I had it to do over again, I wouldn’t go to college and would just start working.”
Lucia Magi contributed reporting from Madrid, and Gaia Pianigiani from Rome.
This article has been revised to reflect the following correction:
Correction: January 9, 2011
An article last Sunday about the employment challenges facing young people in southern Europe misspelled the given name of a Boston University economist who commented on how the region’s low birth rates and aging populations are draining national budgets. He is Laurence J. Kotlikoff, not Lawrence.
New York Times, January 1, 2011
LECCE, Italy — Francesca Esposito, 29 and exquisitely educated, helped win millions of euros in false disability and other lawsuits for her employer, a major Italian state agency. But one day last fall she quit, fed up with how surreal and ultimately sad it is to be young in Italy today.
It galled her that even with her competence and fluency in five languages, it was nearly impossible to land a paying job. Working as an unpaid trainee lawyer was bad enough, she thought, but doing it at Italy’s social security administration seemed too much. She not only worked for free on behalf of the nation’s elderly, who have generally crowded out the young for jobs, but her efforts there did not even apply to her own pension.
“It was absurd,” said Ms. Esposito, a strong-willed woman with a healthy sense of outrage.
The outrage of the young has erupted, sometimes violently, on the streets of Greece and Italy in recent weeks, as students and more radical anarchists protest not only specific austerity measures in flattened economies but a rising reality in Southern Europe: People like Ms. Esposito feel increasingly shut out of their own futures. Experts warn of volatility in state finances and the broader society as the most highly educated generation in the history of the Mediterranean hits one of its worst job markets.
Politicians are slowly beginning to take notice. Italy’s president, Giorgio Napolitano, devoted his year-end message on Friday to “the pervasive malaise among young people,” weeks after protests against budget cuts to the university system brought the issue to the fore.
Giuliano Amato, an economist and former Italian prime minister, was even more blunt. “By now, only a few people refuse to understand that youth protests aren’t a protest against the university reform, but against a general situation in which the older generations have eaten the future of the younger ones,” he recently told Corriere della Sera, Italy’s largest newspaper.
The daughter of a fireman and a high school teacher, Ms. Esposito was the first in her family to graduate from college and the first to study foreign languages. She has an Italian law degree and a master’s from Germany and was an intern at the European Court of Justice in Luxembourg. It has not helped.
“I have every possible certificate,” Ms. Esposito said dryly. “I have everything except a death certificate.”
Even before the economic crisis hit, Southern Europe was not an easy place to forge a career. Low growth and a corrosive lack of meritocracy have long posed challenges to finding a job in Italy, Greece, Spain and Portugal. Today, with the added sting of austerity, more people are left fighting over fewer opportunities. It is a zero-sum game that inevitably pits younger workers struggling to enter the labor market against older ones already occupying precious slots.
As a result, a deep malaise has set in among young people. Some take to the streets in protest; others emigrate to Northern Europe or beyond in an epic brain drain of college graduates. But many more suffer in silence, living in their childhood bedrooms well into adulthood because they cannot afford to move out.
“They call us the lost generation,” said Coral Herrera Gómez, 33, who has a Ph.D. in humanities but still lives with her parents in Madrid because she cannot find steady work. “I’m not young,” she added over coffee recently, “but I’m not an adult with a job, either.”
There has been a national debate for years in Spain about “mileuristas,” a nickname for college graduates whose best job prospects may well pay just 1,000 euros a month, or $1,300.
Ms. Herrera is at the lower end of the spectrum. Fed up with earning 600 euros a month, or $791, under the table as a children’s drama teacher, Ms. Herrera said she had decided to move to Costa Rica this month to teach at a university.
As she spoke in a cafe in Madrid, a television on the wall featured a report on the birthday of a 106-year-old woman who said that eating blood sausage was the secret to her longevity.
The contrast could not have been stronger. Indeed, experts warn of a looming demographic disaster in Southern Europe, which has among the lowest birth rates in the Western world. With pensioners living longer and young people entering the work force later — and paying less in taxes because their salaries are so low — it is only a matter of time before state coffers run dry.
“What we have is a Ponzi scheme,” said Laurence J. Kotlikoff, an economist at Boston University and an expert in fiscal policy.
He said that pay-as-you-go social security and health care were a looming fiscal disaster in Southern Europe and beyond. “If these fertility rates continue through time, you won’t have Italians, Spanish, Greeks, Portuguese or Russians,” he said. “I imagine the Chinese will just move into Southern Europe.”
The problem goes far beyond youth unemployment, which is at 40 percent in Spain and 28 percent in Italy. It is also about underemployment. Today, young people in Southern Europe are effectively exploited by the very mechanisms created a decade ago to help make the labor market more flexible, like temporary contracts.
Because payroll taxes and firing costs are still so high, businesses across Southern Europe are loath to hire new workers on a full-time basis, so young people increasingly are offered unpaid or low-paying internships, traineeships or temporary contracts that do not offer the same benefits or protections.
“This is the best-educated generation in Spanish history, and they are entering a job market in which they are underutilized,” said Ignacio Fernández Toxo, the leader of the Comisiones Obreras, one of Spain’s two largest labor unions. “It is a tragedy for the country.”
Yet many young people in Southern Europe see labor union leaders like Mr. Fernández, and the left-wing parties with which they have been historically close, as part of the problem. They are seen as exacerbating a two-tier labor market by protecting a caste of tenured older workers rather than helping younger workers enter the market.
For Dr. Kotlikoff, the solution is simple: “We have to change the labor laws. Not gradually, but quickly.”
Yet in Greece, Italy, Portugal and Spain, any change in national contracts involves complex negotiations among governments, labor unions and businesses — a delicate dance in which each faction fights furiously for its interests.
Because older workers tend to be voters, labor reform remains a third rail to most politicians. Asked at a news conference last year about changing Italy’s de facto two-tier system, Italy’s center-right finance minister, Giulio Tremonti, said simply, “You can’t make violent changes to the system.”
New austerity measures in Spain, where the overall unemployment rate is 20 percent, the highest in the European Union, are further narrowing the employment window. Spain has pledged to raise its retirement age to 67 from 65, but incrementally over the next 20 years.
“Now people are being sent into early retirement at age 55,” said Sara Sanfulgencio, 28, who has a master’s degree in marketing but is unemployed and living in Madrid with her mother, who owns a children’s shoe store. “But if I haven’t started working by age 28 and I already have to stop at 55, it’s absurd.”
In Italy, Ms. Esposito is finishing her lawyer traineeship at a private firm in Lecce. It pays little but sits better on her conscience than her unpaid work for the government.
“I’m a repentant college graduate,” she said. “If I had it to do over again, I wouldn’t go to college and would just start working.”
Lucia Magi contributed reporting from Madrid, and Gaia Pianigiani from Rome.
This article has been revised to reflect the following correction:
Correction: January 9, 2011
An article last Sunday about the employment challenges facing young people in southern Europe misspelled the given name of a Boston University economist who commented on how the region’s low birth rates and aging populations are draining national budgets. He is Laurence J. Kotlikoff, not Lawrence.
Saturday, January 8, 2011
Η Ευρώπη στο σταυροδρόμι
G700
Hellenic Nexus, τ. Ιανουαρίου 2011
Οι Ευρωπαίοι
Αυτή τη στιγμή περισσότερο από ποτέ άλλοτε, οι Ευρωπαίοι είναι ενάντια σε κάθε μορφή παραχώρησης εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία. Η εμπιστοσύνη μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών είναι στο μεταπολεμικό ναδίρ της και είναι προφανές ότι οι μισοί λαοί βλέπουν τους άλλους ως τεμπέληδες και λαμόγια, οι άλλοι μισοί βλέπουν τους πρώτους σαν νέους οικονομικούς κατακτητές των χωρών τους.
Οι παλιές οικονομικές ισορροπίες μεταξύ βορείων και νοτίων καταναλωτών έχουν ατονήσει λόγω της συνολικής πτώσης της ανάπτυξης. Το παλαιό δόγμα της εσωτερικής αναδιανομής άλλωστε, απέτυχε παταγωδώς. Οι μεταφερόμενοι από το βορρά πόροι μετατράπηκαν σε αρνητικά εμπορικά ισοζύγια για το νότο και η κοινή οικονομική ταχύτητα δεν επιτεύχθηκε σύμφωνα με τον κεντρικό σχεδιασμό.
Αυτό που φάνηκε άλμα, η νομισματική ένωση, ταράζεται συθέμελα στην πρώτη μεγάλη δοκιμασία της. Και τώρα που η Ευρώπη χρειάζεται άμεσες και τολμηρές αποφάσεις προκύπτουν τα δομικά της πολιτικά προβλήματα. Τα εθνικά κράτη, λειτουργούν αναπόφευκτα με τα παλιά αντανακλαστικά που καλλιεργήθηκαν επί αιώνες. Η υπερεθνική εμπιστοσύνη δε μαθαίνεται σε μισή γενιά, άλλωστε… Μόνος δρόμος για την ΕΕ είναι να τα ξεπεράσει αλλιώς το όλο εγχείρημα δεν θα έχει ούτε λόγο, ούτε τρόπο να επιβιώσει.
Designed to fail?
Ήταν αναμενόμενη αυτή η εξέλιξη. Η ισορροπία μεταξύ εθνικών κυβερνήσεων και κεντρικής ευρωπαϊκής εξουσίας ακόμα ευνοεί τις πρώτες. Και βέβαια με την ύπαρξη απρόσωπων εκπροσώπων της Ευρώπης (πχ. πρόεδρος Rompuy, υπ. εξ. Ashton) δεν είναι δυνατόν να γίνει σαφής ο ρόλος της δεύτερης. Τα κέντρα της ευρωπαϊκής εξουσίας παραμένουν άχρωμα και γραφειοκρατικά. Οι κοινοί ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι οριακά απολιτικοί. Επίσης, οι απόπειρες δημιουργίας ενός κοινού πολιτικού αφηγήματος απέβησαν άκαρπες. Αντί να αναζητηθεί ο ελάχιστος κοινός πολιτικός και αξιακός παρονομαστής των Ευρωπαίων στο Ευρωσύνταγμα, κατασκευάστηκε ένα ακατανόητο μαμούθ που ρύθμιζε λεπτομερώς, με ακρίβεια εγκυκλίου πολλές φορές διάφορα τεχνικά ζητήματα.
Ένα επίσης σημαντικό ζήτημα είναι πως οι πολιτικοί των χωρών – μελών χρησιμοποίησαν παλιότερα και ακόμα περισσότερο τώρα την ενδοευρωπαϊκή σύγκρουση ως μέσο εκλογικής επιρροής. Η εικόνα του μέσου Ευρωπαίου έχει να κάνει με κυβερνήσεις που τον «προστατεύουν» από τις ευρωπαϊκές αποφάσεις. Η εθνική κολακεία είναι όπλο στη φαρέτρα όλων των πολιτικών του κόσμου αλλά, υπ’ αυτές τις συνθήκες αποβαίνει εκρηκτική. Στις εθνικές πολιτικές διαμάχες οι αντιευρωπαϊστές έχουν την κρίση με το μέρος τους. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Ελλάδα έγινε ανάρπαστη και διαδόθηκε από κύκλους της εγχώριας αριστεράς ομιλία ευρωβουλευτή εκλεγμένου με το βρετανικό ακροδεξιό BNP ενώ ακροδεξιοί κύκλοι ανήγαγαν σε ήρωα τον αριστερό και οικολόγο Cohn-Bendit.
Οι αποφάσεις της Μέρκελ λαμβάνονται σε χρονική σχέση με τις εκλογές των γερμανικών κρατιδίων παρά σε σχέση με το παγκόσμιο οικονομικό μομέντουμ. Ο δρόμος της Μέρκελ είναι ενδεικτικός του πανευρωπαϊκού πολιτικού κλίματος. Ενός κλίματος που, γενικώς, προτιμά να κρύβονται τα εθνικά πολιτικά άπλυτα κάτω από το ευρωπαϊκό χαλί. Η Ευρώπη την πληρώνει κάθε φορά που ένας λαός είναι ανικανοποίητος από την εθνική του ηγεσία (βλ. καταψήφιση Ευρωσυντάγματος από τους Γάλλους).
Η κοινή αγορά, το κοινό νόμισμα, η κοινή οικονομία, η κοινή πολιτεία
Η Ευρώπη βασίστηκε σε ένα γενικώς ορθό δόγμα που λέει πως όταν υπάρχουν κοινές γεωστρατηγικές επιδιώξεις και κοινά οικονομικά συμφέροντα, είναι δυνατόν να παραμερίζονται οι εθνικισμοί και να αναπτύσσεται η φιλία μεταξύ αλλοεθνών. Αυτό ίσχυσε μετά τον Πόλεμο και συνεχίζει με κλυδωνισμούς να ισχύει. Όμως, τα κοινά συμφέροντα σε μια συρρικνούμενη οικονομική πίτα αναγκαστικά τίθενται σε τροχιά σύγκρουσης. Στην ευημερία όλοι είναι φίλοι. Στη διανομή των βαρών κρίνεται το βάθος της συνεργασίας. Οι κοινές λοιπόν γεωστρτηγικές επιδιώξεις και τα κοινά οικονομικά εργαλεία έφεραν την Ευρώπη στη νομισματική ενοποίηση. Όμως, το μεγάλο βήμα θα ολοκληρωθεί όταν ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις που θα φέρουν την Ευρώπη στην οικονομική και στην πολιτική ολοκλήρωση.
Η απόπειρες δημιουργίας του Ευρωσυντάγματος απέβησαν άκαρπες. Αντί να αναζητηθεί ο ελάχιστος κοινός πολιτικός και αξιακός παρονομαστής των Ευρωπαίων, κατασκευάστηκε ένα μαμούθ που ρύθμιζε λεπτομερώς, με ακρίβεια εγκυκλίου πολλές φορές διάφορα νομοθετικά ζητήματα. Η Ενωμένη Ευρώπη έχει ανάγκη μιας απλής και λαϊκά κατανοητής περιγραφής στους πολίτες της. Μιας περιγραφής που θα τη νομιμοποιήσει τόσο όταν αναδιανέμει τους ευρωπαϊκούς πόρους, όσο και όταν εγκαλεί τις εθνικές κυβερνήσεις, ή ακόμη και τις υποκαθιστά στη χάραξη πχ. της οικονομικής πολιτικής.
Η Ευρώπη ενώθηκε για να επουλώσει τις βαθιές πληγές των αιώνιων πολέμων της. Τώρα, ο ευρωπαϊκός πόλεμος έχει τη μορφή ενός οικονομικού εμφυλίου. Ας διδαχτούμε από δυο άλλες ομοσπονδίες που αναζήτησαν την ισορροπία μεταξύ των «εθνικών» και των «κεντρικών» εξουσιών, τις ΗΠΑ και τον Καναδά, με ένα, ασφαλώς, πιο συμπαγές πολιτιστικό και γλωσσικό υπόβαθρο. Το ερώτημα για την Ευρώπη είναι αν θα καταφέρει να προχωρήσει σε μεγαλύτερη ενότητα διατηρώντας τις επιμέρους διαφοροποιήσεις της. Πιστεύουμε πως είναι μονόδρομος αν δεν θέλει να βυθιστεί σε μόνιμη κρίση ή ακόμη και να διαλυθεί.
Friday, December 31, 2010
2011: χρονιά επανίδρυσης της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Το 2010 ήταν αναμφίβολα η χρονιά διάσωσης της Ελλάδας από την πτώχευση και της τραγικές συνέπειές της. Ήταν μια χρονιά που η διεθνής κοινότητα με τους θεσμούς της, μια χούφτα αποφασισμένων πολιτικών στην Κυβέρνηση αλλά και εκτός, και προπάντων, ο Ελληνικός λαός με τις θυσίες και την ωριμότητά του, βοήθησαν τη χώρα μας να μη μετατραπεί στο πρώτο μεγάλο θύμα μιας αρπαχτικής αγοράς, που σε συνδυασμό με τα χρονίζοντα, άλυτα εσωτερικά μας προβλήματα θα μας οδηγούσε για πολλά χρόνια εκτός διεθνούς συστήματος.
Το 2010 ήταν όμως και μια χρονιά αφύπνισης των υγιών αντανακλαστικών της Ελληνικής κοινωνίας, η οποία άρχισε να αποκτά φωνή και να επιδιώκει, ειρηνικά και μακράν των καταστροφικών διαμαρτυριών, να διαμορφώσει το μέλλον της. Οι Έλληνες είναι εξοργισμένοι και αγανακτισμένοι, όμως απαιτούν πλέον να πιάσουν τόπο οι θυσίες τους. Απαιτούν την επανίδρυση της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Το 2011 θα ξεκινήσει με κολασμένο τρόπο. Το πρώτο τρίμηνο η ύφεση θα σπάσει όλα τα ρεκόρ, οδηγώντας την αγορά σε βαθύ ψύχος και την απασχόληση στα τάρταρα. Η επανίδρυση της Ελληνικής Δημοκρατίας θα φαντάζει με κακόγουστο αστείο. Για ανάπτυξη ούτε λέξη. Καθημερινά θα διατυπώνονται ερωτήματα και αμφιβολίες για το πόσο θα αντέξουμε τον στροβιλισμό βρισκόμενοι πλέον στο μάτι του κυκλώνα. Οι ραντιέριδες της μεταπολιτευτικής Ελλάδας θα δώσουν την τελευταία μάχη οπισθοφυλακής, επιχειρώντας να διατηρήσουν ζωντανό ό,τι μπορούν απ' την παλιά Ελλάδα.
Η Ελληνική κοινωνία, όμως, επειδή ακριβώς θέλει να πιάσουν τόπο οι θυσίες της, θα απαιτήσει και λογικά θα επιβάλλει το 2011 να είναι το έτος των μεγάλων δομικών αλλαγών. Δομικών αλλαγών που θα θεμελιώνονται πάνω στις αξίες της παραγωγικής οικονομίας και όχι της προσοδοθηρίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και όχι της αδικίας, της ελεύθερης οικονομίας και όχι του κρατισμού ή του κορπορατισμού, του κράτους δικαίου και όχι του πελατειακού κράτους, των βουλευόμενων και συναινούντων πολιτών και όχι του αμέτοχου και απαθούς όχλου, της προτεραιότητας των ποιοτικών δημόσιων αγαθών και της δίκαιης πρόσβασης όλων σ' αυτά. Είναι η χρονιά που οι πολίτες θα αναμένουν τα πρώτα δείγματα αλλαγής. Στο πίσω μέρος του μυαλού τους φαντάζονται το τέλος του 2011 να τους βρει με το ξεκίνημα μιας ήπιας ανάκαμψης. Να δουν φως στο τούνελ.
Όλα αυτά, όμως, θα απαιτήσουν μεγάλες θεσμικές αλλαγές από ένα πολιτικό σύστημα που στην πλειονότητά του επιχειρεί ακόμα να διασωθεί, δίνοντας κι αυτό ανόρεχτες μάχες οπισθοφυλακής μαζί με τους ραντιέριδες που τόσα χρόνια προστάτευε. Αλλαγές στο κράτος και τη δημόσια διοίκηση η οποία μπορεί να μειώνεται σε ποσότητα, όμως δεν βελτιώνεται σε ποιότητα, την πολιτειακή δομή που έχει αποσυντονιστεί με το κόψε ράψε των Υπουργείων και δεν μπορεί ακόμα να χωνέψει τον Καλλικράτη, τη Δικαιοσύνη που ακόμα χαίρει απόλυτης ασυλίας ώντας το πιο αναποτελεσματικό και ρυπαρό τμήμα της ελληνικής πολιτείας, την Υγεία που νοσεί διαχρονικά, την Ασφάλιση και την Πρόνοια όπου μένει να δούμε τι τόπο θα πιάσουν οι μέχρι σήμερα αλλαγές, το Περιβάλλον όπου μέχρι στιγμής παρακολουθούμε άφωνοι να διεξάγεται το σίριαλ της πράσινης αντι-ανάπτυξης. Αλλαγές που ελλείψει σοβαρού και μεγάλου σε αριθμό πολιτικού προσωπικού, μια χούφτα άνθρωποι της κεντρικής πολιτικής σκηνής θα κληθούν και πάλι να φέρουν σε πέρας. Μαζί με την κοινωνία που στηρίζει. Για να τελειώνουμε με την Ελλάδα της μεταπολίτευσης, την παρηκμασμένη 4η ελληνική Δημοκρατία.
Γνωρίζουμε ότι απαιτείται ένα να επιτελέσουμε σαν χώρα ένα μεγάλο ηράκλειο άθλο. Εμείς, η G700 θα είμαστε παρόντες και μάχιμοι, με τους αγώνες μας και τις ιδέες μας, και φιλοδοξούμε να είμαστε συνιδρυτές της νέας σύγχρονης Ελληνικής Δημοκρατίας.
Χρονια πολλά και καλή χρονιά σε όλους.
Το 2010 ήταν όμως και μια χρονιά αφύπνισης των υγιών αντανακλαστικών της Ελληνικής κοινωνίας, η οποία άρχισε να αποκτά φωνή και να επιδιώκει, ειρηνικά και μακράν των καταστροφικών διαμαρτυριών, να διαμορφώσει το μέλλον της. Οι Έλληνες είναι εξοργισμένοι και αγανακτισμένοι, όμως απαιτούν πλέον να πιάσουν τόπο οι θυσίες τους. Απαιτούν την επανίδρυση της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Το 2011 θα ξεκινήσει με κολασμένο τρόπο. Το πρώτο τρίμηνο η ύφεση θα σπάσει όλα τα ρεκόρ, οδηγώντας την αγορά σε βαθύ ψύχος και την απασχόληση στα τάρταρα. Η επανίδρυση της Ελληνικής Δημοκρατίας θα φαντάζει με κακόγουστο αστείο. Για ανάπτυξη ούτε λέξη. Καθημερινά θα διατυπώνονται ερωτήματα και αμφιβολίες για το πόσο θα αντέξουμε τον στροβιλισμό βρισκόμενοι πλέον στο μάτι του κυκλώνα. Οι ραντιέριδες της μεταπολιτευτικής Ελλάδας θα δώσουν την τελευταία μάχη οπισθοφυλακής, επιχειρώντας να διατηρήσουν ζωντανό ό,τι μπορούν απ' την παλιά Ελλάδα.
Η Ελληνική κοινωνία, όμως, επειδή ακριβώς θέλει να πιάσουν τόπο οι θυσίες της, θα απαιτήσει και λογικά θα επιβάλλει το 2011 να είναι το έτος των μεγάλων δομικών αλλαγών. Δομικών αλλαγών που θα θεμελιώνονται πάνω στις αξίες της παραγωγικής οικονομίας και όχι της προσοδοθηρίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και όχι της αδικίας, της ελεύθερης οικονομίας και όχι του κρατισμού ή του κορπορατισμού, του κράτους δικαίου και όχι του πελατειακού κράτους, των βουλευόμενων και συναινούντων πολιτών και όχι του αμέτοχου και απαθούς όχλου, της προτεραιότητας των ποιοτικών δημόσιων αγαθών και της δίκαιης πρόσβασης όλων σ' αυτά. Είναι η χρονιά που οι πολίτες θα αναμένουν τα πρώτα δείγματα αλλαγής. Στο πίσω μέρος του μυαλού τους φαντάζονται το τέλος του 2011 να τους βρει με το ξεκίνημα μιας ήπιας ανάκαμψης. Να δουν φως στο τούνελ.
Όλα αυτά, όμως, θα απαιτήσουν μεγάλες θεσμικές αλλαγές από ένα πολιτικό σύστημα που στην πλειονότητά του επιχειρεί ακόμα να διασωθεί, δίνοντας κι αυτό ανόρεχτες μάχες οπισθοφυλακής μαζί με τους ραντιέριδες που τόσα χρόνια προστάτευε. Αλλαγές στο κράτος και τη δημόσια διοίκηση η οποία μπορεί να μειώνεται σε ποσότητα, όμως δεν βελτιώνεται σε ποιότητα, την πολιτειακή δομή που έχει αποσυντονιστεί με το κόψε ράψε των Υπουργείων και δεν μπορεί ακόμα να χωνέψει τον Καλλικράτη, τη Δικαιοσύνη που ακόμα χαίρει απόλυτης ασυλίας ώντας το πιο αναποτελεσματικό και ρυπαρό τμήμα της ελληνικής πολιτείας, την Υγεία που νοσεί διαχρονικά, την Ασφάλιση και την Πρόνοια όπου μένει να δούμε τι τόπο θα πιάσουν οι μέχρι σήμερα αλλαγές, το Περιβάλλον όπου μέχρι στιγμής παρακολουθούμε άφωνοι να διεξάγεται το σίριαλ της πράσινης αντι-ανάπτυξης. Αλλαγές που ελλείψει σοβαρού και μεγάλου σε αριθμό πολιτικού προσωπικού, μια χούφτα άνθρωποι της κεντρικής πολιτικής σκηνής θα κληθούν και πάλι να φέρουν σε πέρας. Μαζί με την κοινωνία που στηρίζει. Για να τελειώνουμε με την Ελλάδα της μεταπολίτευσης, την παρηκμασμένη 4η ελληνική Δημοκρατία.
Γνωρίζουμε ότι απαιτείται ένα να επιτελέσουμε σαν χώρα ένα μεγάλο ηράκλειο άθλο. Εμείς, η G700 θα είμαστε παρόντες και μάχιμοι, με τους αγώνες μας και τις ιδέες μας, και φιλοδοξούμε να είμαστε συνιδρυτές της νέας σύγχρονης Ελληνικής Δημοκρατίας.
Χρονια πολλά και καλή χρονιά σε όλους.
Tuesday, December 28, 2010
Υπάρχει λύση για τα προβλήματα της ευρωζώνης
Του Τζόρτζ Σόρος*
Ναυτεμπορική, 27-12-2010
Οι αρχιτέκτονες της ευρωζώνης γνώριζαν τις ατέλειές της όταν τη σχεδίαζαν. Η ευρωζώνη θα είχε ενιαία κεντρική τράπεζα άλλα όχι ενιαίο Υπουργείο Οικονομικών. Αυτό ήταν επιβεβλημένο από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η οποία προέβλεπε τη δημιουργία μιας νομισματικής και όχι πολιτικής ένωσης.
Οι ευρωπαϊκές αρχές, ωστόσο, ήταν πεπεισμένες ότι, όταν και εάν η ευρωζώνη αντιμετωπίσει κάποια κρίση, θα μπορούσαν να την ξεπεράσουν. Εξάλλου, αυτή ήταν η βάση πάνω στην οποία δημιούργησαν την Ευρωπαϊκή Ένωση βήμα προς βήμα, έχοντας πλήρη συναίσθηση ότι θα χρειαστούν περαιτέρω βήματα.
Εκ των υστέρων, συνειδητοποιεί κανείς και άλλες ανεπάρκειες της ευρωζώνης, τις οποίες οι αρχιτέκτονές της αγνοούσαν. Η ζώνη του ευρώ υποτίθεται ότι θα έφερνε οικονομική σύγκλιση αλλά, αντ' αυτού, δημιούργησε αποκλίσεις, καθώς οι αρχιτέκτονές της δεν είχαν συνειδητοποιήσει ότι ενδέχεται να προκύψουν ανισορροπίες όχι μόνο στον δημόσιο αλλά και στον ιδιωτικό τομέα.
Μετά την κυκλοφορία του ευρώ, οι εμπορικές τράπεζες μπορούσαν να αναχρηματοδοτήσουν τις θέσεις τους σε κρατικά ομόλογα μέσω της διευκόλυνσης δανεισμού με ενέχυρο κρατικούς τίτλους που παρείχε η ΕΚΤ (discount window), με τις εποπτικές αρχές να θεωρούν τα κρατικά ομόλογα ως τίτλους μηδενικού κινδύνου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η ψαλίδα των επιτοκίων να κλείσει ανάμεσα σε διάφορες χώρες, γεγονός που οδήγησε στην άνθηση του κλάδου ακινήτων στις πιο αδύναμες οικονομίες μειώνοντας, ταυτόχρονα, την ανταγωνιστικότητά τους.
Την ίδια ώρα, η Γερμανία έπρεπε να σφίξει το λουρί προκειμένου να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της επανένωσης, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν αυτές οι αποκλίσεις. Εν τω μεταξύ, οι τράπεζες συνέχιζαν να συσσωρεύουν κρατικούς τίτλους από τις πιο αδύναμες χώρες προκειμένου να επωφεληθούν από τις ελάχιστες διαφορές των επιτοκίων που ίσχυαν τότε.
Οι επιπτώσεις από την έλλειψη ενιαίου Υπουργείου Οικονομικών έγιναν για πρώτη φορά αισθητές κατά την πτώχευση της Lehman Brothers το 2008, όταν οι κυβερνήσεις, για να αποτρέψουν την κατάρρευση των χρηματοοικονομικών αγορών, έπρεπε να εγγυηθούν ότι δεν θα άφηναν να καταρρεύσει κανένα άλλο συστημικά σημαντικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.
Τότε, η Αγκελα Μέρκελ είχε απορρίψει την παροχή εγγύησης σε εμβέλεια Ευρώπης, επιμένοντας ότι κάθε χώρα πρέπει να παρέχει εγγυήσεις για τις δικές της τράπεζες. Παραδόξως, η ψαλίδα των επιτοκίων άνοιξε για πρώτη φορά το 2010, όταν η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση της Ελλάδας ανακοίνωσε ότι οι προκάτοχοί της δήλωναν στοιχεία που υποεκτιμούσαν σημαντικά το πραγματικό δημοσιονομικό έλλειμμα.
Αυτή ήταν η αρχή της κρίσης στην ευρωζώνη. Η έλλειψη ενιαίου Υπουργείου Οικονομικών βρίσκεται σε διαδικασία αντιμετώπισης, πρώτα με την παροχή πακέτου διάσωσης στην Ελλάδα, έπειτα με τη σύσταση προσωρινού ταμείου έκτακτης χρηματοδότησης και, εν τέλει, με τη δημιουργία ενός μόνιμου θεσμού.
Δυστυχώς, είναι εξίσου βέβαιο ότι τα νέα μέτρα έχουν και αυτά ελλείψεις. Εκτός από την απουσία Υπουργείου Οικονομικών, η ευρωζώνη παρουσιάζει και άλλα μειονεκτήματα, τα οποία οι αρχές δεν φαίνεται να έχουν συνειδητοποιήσει πλήρως, το οποίο περιπλέκει εξαιρετικά τα πράγματα. Οι αρχές δεν αντιμετωπίζουν μόνο την τρέχουσα κρίση, αλλά επίσης μια τραπεζική κρίση και μια κρίση της μακροοικονομικής θεωρίας.
Οι αρχές διαπράττουν τουλάχιστον δύο λάθη. Το πρώτο είναι ότι οι ομολογιούχοι των αφερέγγυων τραπεζών προστατεύονται εις βάρος των φορολογούμενων υπό το φόβο μιας νέας χρηματοοικονομικής κρίσης. Αυτό είναι πολιτικά μη αποδεκτό. Η ιρλανδική κυβέρνηση που θα εκλεγεί την ερχόμενη άνοιξη είναι αναγκασμένη να ακυρώσει τις τρέχουσες συμφωνίες. Οι τράπεζες το γνωρίζουν αυτό και γι' αυτό η διάσωση της Ιρλανδίας δεν κατάφερε να καθησυχάσει τις αγορές.
Το δεύτερο είναι ότι τα υψηλά επιτόκια που συνοδεύουν τα πακέτα διάσωσης καθιστούν αδύνατη τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς των αδύναμων χωρών σε σύγκριση με τις ισχυρότερες. Οι αποκλίσεις θα εξακολουθούν να διευρύνονται και οι πιο αδύναμες χώρες θα εξασθενίζουν ακόμη περισσότερο. Είναι πιθανό να αναπτυχθεί αμοιβαία δυσαρέσκεια μεταξύ πιστωτών και χρεωστών και υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η ζώνη του ευρώ να καταστρέψει την πολιτική και κοινωνική συνοχή της ΕΕ.
Ωστόσο, και τα δύο λάθη μπορούν να διορθωθούν. Όσον αφορά στο πρώτο, πρέπει να χρησιμοποιηθούν έκτακτα κεφάλαια για αναδιάρθρωση των τραπεζικών συστημάτων και τη χορήγηση δανείων στα κράτη μέλη. Ο πρώτος είναι πιο αποτελεσματικός τρόπος αξιοποίησης των κεφαλαίων από τον δεύτερο. Η σωστή αναδιάρθρωση των κεφαλαίων στον τραπεζικό κλάδο θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των ελλειμμάτων των κρατών, με αποτέλεσμα να εξασφαλίσουν την ταχύτερη επιστροφή τους στις κεφαλαιαγορές.
Η διοχέτευση κεφαλαίων στις τράπεζες είναι καλύτερα να γίνει τώρα παρά αργότερα και είναι καλύτερα να γίνει σε εμβέλεια Ευρώπης παρά κάθε χώρα να ενεργήσει από μόνη της. Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργείτο ένα ευρωπαϊκό θεσμικό καθεστώς. Η εποπτεία των τραπεζών σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραβιάζει σε μικρότερο βαθμό την εθνική κυριαρχία από τον έλεγχο της δημοσιονομικής πολιτικής σε επίπεδο Ευρώπης. Και ο έλεγχος των τραπεζών σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι λιγότερο ευάλωτος σε πολιτικές καταχρήσεις από τον εθνικό έλεγχο.
Σε ό,τι αφορά στο δεύτερο πρόβλημα, τα επιτόκια των πακέτων διάσωσης πρέπει να μειωθούν στα επίπεδα που μπορεί να δανειστεί η ίδια η ΕΕ από τις αγορές. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορεί να δημιουργηθεί μια ενεργή αγορά ευρωομολόγων.
Μπορεί οι δύο αυτές διαθρωτικές αλλαγές να μην είναι αρκετές για βγάλουν τις χώρες της ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν προβλήματα από τη δυσχερή θέση στην οποία βρίσκεται. Ισως χρειαστούν πρόσθετα μέτρα, όπως το «ψαλίδισμα» της αξίας των τίτλων για τους κατόχους κρατικών ομολόγων. Το κόστος ενός τέτοιου μέτρου θα μπορούσε να απορροφηθεί από τις τράπεζες, εάν έχει προηγηθεί μια ορθή αναδιάρθρωση κεφαλαίων. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να διορθωθούν τα δύο οφθαλμοφανή λάθη που καταδικάζουν το μέλλον της ΕΕ.
*Ο Τζορτζ Σόρος είναι προέδρος της Soros Fund Management
Subscribe to:
Posts (Atom)