Από την έκτακτη αλληλεγγύη στην εδραίωση της διαγενεακής δικαιοσύνης

Δεν χωράει αμφιβολία ότι η πρωτοβουλία της Κυβέρνησης για έκτακτη εισοδηματική ενίσχυση των λιγότερο εύπορων κοινωνικών ομάδων είναι θετική. Θεωρούμε ότι είναι απαραίτητη η συμπερίληψη της «γενιάς των 700 ευρώ» στους δικαιούχους του εκτάκτου επιδόματος αλληλεγγύης.

Οι νέοι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα με ετήσιο εισόδημα στο όριο της φτώχειας, οι απασχολούμενοι σε προγράμματα μαθητείας, οι ενοικιαζόμενοι εργαζόμενοι, οι νέοι εργαζόμενοι με συμβάσεις έργου, έχουν υποστεί αφόρητες πιέσεις την τελευταία περίοδο, ενώ παραδοσιακά βρίσκονται εκτός των τειχών του κοινωνικού κράτους.

Προτείνουμε το επίδομα αλληλεγγύης να δοθεί στους νέους εργαζομένους με ετήσιο εισόδημα κάτω από το όριο της φτώχειας και ένσημα από ένα έτος (το ελάχιστο) έως πέντε έτη (το μέγιστο). Δικαιούχοι θα πρέπει να είναι όσοι επιπρόσθετα επιβαρύνονται με δαπάνες ενοικίου καθ’ όλη τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου -να μη διαμένουν δηλαδή στο σπίτι του μπαμπά και της μαμάς-. Η επέκταση του επιδόματος αλληλεγγύης σ’ αυτούς τους ανθρώπους, θα ήταν μια κίνηση αλληλεγγύης προς όλους όσους αγωνίζονται καθημερινά για την οικονομική τους ανεξαρτησία και δεν έχουν την πολυτέλεια να είναι χλιδάνεργοι.

Η διαδικασία της ανοιχτής δημόσιας διαβούλευσης που εγκαινίασε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δίνει τη δυνατότητα για βελτιωτικές κινήσεις και ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης άφησε ανοιχτό αυτό το ενδεχόμενο. Άλλωστε, στη διαδικασία της διαβούλευσης η συμμετοχή νέων της γενιάς των 700 ευρώ είναι πολύ μεγάλη και υπάρχει μεγάλη πίεση για την επέκταση της λίστας των δικαιούχων. Έχουμε καταθέσει τη συγκεκριμένη πρόταση και θα περιμένουμε να δούμε το τελικό αποτέλεσμα.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, θεωρούμε ότι οι έκτακτες επιδοματικές πολιτικές που προσφέρουν απλώς μία μικρή και συγκυριακή ανακούφιση των μη εχόντων δεν επιλύουν κανένα ουσιαστικό πρόβλημα της «Γενιάς των 700ευρώ» μακροπρόθεσμα.

Άποψή μας είναι ότι από την έκτακτη αλληλεγγύη πρέπει να περάσουμε γρήγορα στην εδραίωση της διαγενεακής δικαιοσύνης.

Πώς; Προωθώντας ένα ουσιαστικό πακέτο αναδιανομής ευκαιριών και πόρων προς τη νέα γενιά σε συνδυασμό με μέτρα μόνιμου και διαρθρωτικού χαρακτήρα. Απαιτείται μια ριζική αναμόρφωση του κράτους, της αγοράς εργασίας, του συστήματος κοινωνικής προστασίας και του συστήματος συντάξεων, καθώς και του παραγωγικού μοντέλου, με βασικό κριτήριο την ουσιαστική υποστήριξη των νέων εργαζομένων, οι οποίοι σε συνθήκες οικονομικής, οικολογικής και δημογραφικής κρίσης δεν αποτελούν απλώς μια ευπαθή κοινωνική ομάδα, καλούνται να καταστούν γενιά Ιφιγένεια που θα θυσιαστεί για τη σταθερότητα του συστήματος.

Υπ’ αυτό το πρίσμα έχουμε μιλήσει κατά το παρελθόν για ένα ολοκληρωμένο «Σύμφωνο Αυτονόμησης» των νέων με στόχο την ενθάρρυνση της εισόδου τους στην αγορά εργασίας και την εισοδηματική και κοινωνική στήριξη στα πρώτα χρόνια του εργασιακού τους βίου.

Βασικοί πυλώνες αυτού του new deal για τη νέα γενιά είναι:

α) το πριμ απασχόλησης υπό τη μορφή ενός αρνητικού φόρου εισοδήματος της τάξης των 30 λεπτών για ατομικά εισοδήματα μεταξύ 300 και 700 ευρώ

β) η παροχή κινήτρων για αγορά ή ενοικίαση κατοικίας

γ) τα φορολογικά κίνητρα

Ταυτόχρονα, έχουμε πει ότι το Σύμφωνο Αυτονόμησης θα μείνει κενό γράμμα, αν δεν συνοδευτεί από μια ατζέντα μεταρρύθμισης σε μια σειρά εξαιρετικά κρίσιμων τομέων (κράτος, αγορά κοκ) και ειδικά στο ασφαλιστικό έτσι ώστε τουλάχιστον να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε ή έστω αν μπορούμε να αξιοποιήσουμε την πλέον ύπουλη διαδικασία που ροκανίζει την κοινωνική συνοχή, την πληθυσμιακή γήρανση.

Σημείωνουμε σ’ αυτό το σημείο ότι παρότι καλοδεχούμενη και επιτακτική η επιδότηση των ασφαλιστικών εισφορών των νέων που προτείνει η κυβέρνηση, δεν αρκεί για να διευκολύνει την είσοδό τους στην αγορά εργασίας και να αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημά τους, μειώνοντας τη φορολόγηση της εργασίας.

Απαιτείται η πλήρης μεταρρύθμιση του συστήματος ασφάλισης και συγκεκριμένα η μετάβαση σε ένα μικτό ασφαλιστικό σύστημα με έναν πυλώνα βασικής σύνταξης αναδιανεμητικής λογικής και έναν προσωπικής αποταμίευσης κεφαλαιοποιητικής λογικής. Φυσικά, τέτοιες αλλαγές, οι οποίες θα βελτίωναν τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική θέση της χώρας αυξάνοντας ταυτόχρονα τη χρηματοδότηση του συστήματος, δεν φαίνεται να είναι στις προθέσεις ΚΑΙ αυτής της κυβέρνησης. Μια τέτοια δομική αλλαγή, όμως, θα ήταν κίνηση όχι απλά έμπρακτης αλληλεγγύης προς τη νέα γενιά, αλλά εδραίωσης της διαγενεακής δικαιοσύνης στη χώρα.

Το μεταναστευτικό (ως ορφανό πολιτικής) και μία διέξοδος

Εδώ και ένα μήνα παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τις κινήσεις του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη στο μεταναστευτικό.

Πρώτα δόθηκε εντολή να μην απελαύνονται οι μετανάστες δεύτερης γενιάς, παιδιά δηλαδή που έχουν γεννηθεί ή μεγαλώσει και ενηλικιωθεί στην Ελλάδα υπό το καθεστώς του προστατευόμενου μέλους, και εκπίπτουν από τη νομιμότητα για τυπικούς μόνο λόγους.

Δεύτερον, απελευθερώθηκαν 1800 κρατούμενοι μη ποινικοί παράνομοι μετανάστες από τα αστυνομικά κρατητήρια.

Τρίτον, εξαγγέλθηκε η τοποθέτηση πολιτισμικών διαμεσολαβητών στα αστυνομικά τμήματα και μελλοντικά διατυπώθηκε η πρόθεση για συμμετοχή και μεταναστών στην αστυνομία.

Τέταρτον, εξαγγέλθηκε η «αποαστυνομικοποίηση» της διαδικασίας του Ασύλου στο ΥΠΕΣ, όπου φυσιολογικά ανήκει η φάση αξιολόγησης των αιτήσεων και η τελική απόφαση.

Πέμπτον, προσκλήθηκε εισαγγελέας για τη διερεύνηση του θανάτου του Πακιστανού υπηκόου κ. Καμράν και δεν περιορίστηκε η έρευνα μόνο στην κλασσική ΕΔΕ και την άφεση αμαρτιών που είθισται αυτή να προσφέρει.

Έκτον, όχι μόνο επετράπη αλλά προστατεύτηκε και από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις η χτεσινή αντιρατσιστική συναυλία στον Άγιο Παντελεήμονα.

Έβδομον, έκλεισε το κολαστήριο της Παγανής, αυτού του κατάπτυστου για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου Χώρου Υποδοχής Μεταναστών στη Μυτιλήνη.

Παρά τις σημαντικές αυτές πρωτοβουλίες, όμως, το Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη που διοργανώνεται αυτές τις μέρες στην Ελλάδα, παρουσία σημαντικών πολιτικών προσωπικοτήτων, ακαδημαϊκών και μη κυβερνητικών οργανώσεων απ’ όλο τον πλανήτη, βρίσκει τη χώρα μας χωρίς συγκροτημένη πολιτική στο μεταναστευτικό.

Καταρχάς, το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο για τη μεταναστατευτική πολιτική, το Εσωτερικών, φαίνεται να αντιλαμβάνεται το ρόλο του αποκλειστικά ως διοργανωτή και μόνο του Global Forum. Μέχρι στιγμής δεν έχει προβεί σε ένα στοιχειώδες follow up των αυτονόητων πρωτοβουλιών του Προστασίας του Πολίτη με αποτέλεσμα τα θέματα να μένουν στον αέρα.

Τι σημασία έχει μια απόφαση μη απέλασης των μεταναστών δεύτερης γενιάς μακροπρόθεσμα, όταν δε λύνεται μια και καλή το θέμα της νομιμότητας των παιδιών αυτών, όπως επίμονα ζητάει και ο Συνήγορος του Πολίτη.

Τι σημασία έχει η εξαγγελία για μεταφορά του Ασύλου, όπου σημειωτέον μας κατακρίνει ολόκληρη η διεθνής κοινότητα για την πρακτική μας να παρεμποδίζουμε την πρόσβαση στις αιτήσεις, όταν ο βασικός πρωταγωνιστής της νέας διαδικασίας τηρεί σιγή ιχθύος;

Τι σημασία έχει το κλείσιμο της Παγανής, όταν το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο δεν αναλαμβάνει να φτιάξει το στοιχειώδες, δηλαδή εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας των ΕΧΠΑ, πόσο μάλλον να αναβαθμίσει τους υπάρχοντες χώρους υποδοχής και να δημιουργήσει νέους ακολουθώντας τα καλύτερα πρότυπα του εξωτερικού;

Εάν σκεφτεί κανείς ότι στο Αιγαίο υπάρχει ένα μικρό Σάμινα κάθε βδομάδα και στα νησιά λειτουργούν πολλά μικρά οιωνεί γκουαντάναμο. Εάν αναλογιστεί κανείς τις εντάσσεις που δημιουργούνται στον αστικό ιστό από την γκετοποίηση, προϊόν τόσο της παράνομης μετανάστευσης, όσο επίσης και της ατελούς ένταξης των νόμιμων μεταναστών στην κοινωνία και την ομαλή οικονομική ζωή, τότε γρήγορα θα αντιληφθεί ότι απαιτείται άμεση δράση, χωρίς χρονοτριβές.

Η διέξοδος σε στρατηγικό επίπεδο είναι μία. Να δημιουργηθεί μια νέα αρχιτεκτονική στο μεταναστευτικό με δύο κεντρικούς βραχίονες: α) έναν ενιαίο πολιτικό και διοικητικό κέντρο υπό το ΥΠΕΣ, το οποίο θα χαράσσει πολιτική και θα την εφαρμόζει με τη συνδρομή και των συναρμόδιων υπουργείων Υγείας, Απασχόλησης, Προστασίας του Πολίτη και ΥΠΕΞ. Υπενθυμίζουμε ότι υπό το πρίσμα αυτής της λογικής το ΠΑΣΟΚ είχε δεσμευτεί προεκλογικά για δημιουργία γενικής γραμματείας μετανάστευσης. Έχασε όμως την ευκαιρία να τη δημιουργήσει κατά τη φάση του σχηματισμού κυβέρνησης και αλλαγής της δομής των υπουργείων. β) ένα ενιαίο επιχειρησιακό κέντρο με τη διακλαδική συνεργασία Λιμενικού Σώματος και ΕΛΑΣ υπό το Προστασίας του Πολίτη. Αυτό βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Δεν ανακαλύπτουμε εδώ την πυρίτιδα. Υπενθυμίζουμε απλώς στην κυβέρνηση ότι έτσι όπως χειρίζεται το ζήτημα, αποσπασματικά και χωρίς σχέδιο, μπορεί μεν να ανακουφίζει προσωρινά κάποιους ανθρώπους, ωστόσο δε λύνει το πρόβλημα μακροπρόθεσμα. Έτσι το μεταναστευτικό θα συνεχίσει να αποτελεί μια καθημερινή κρίση. Κρίση ασφάλειας, κρίση ανθρωπιστική. Το μεταναστευτικό ως ορφανό πολιτικής. Αυτό θέλουμε;

Διαγενεακός Προϋπολογισμός

Το υπουργείο Οικονομικών και η Τράπεζα της Ελλάδος αποφάσισαν χτες να συστήσουν κοινή ανεξάρτητη επιτροπή προκειμένου να καταγράψουν με ακρίβεια την πραγματική κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, κυρίως το ακριβές ύψος του ελλείμματος το οποίο σε πρώτη φάση ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση στο 12,5% του ΑΕΠ.

Είναι απόλυτα θεμιτό και σωστό, η κυβέρνηση να επιδιώκει τη διαφάνεια και τη συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος προκειμένου να μπορέσει να καταγράψει με σαφήνεια το δημοσιονομικό τοπίο, και κατ’ επέκταση να καταρτίσει τον ετήσιο προϋπολογισμό, αλλά και να σχεδιάσει στη συνέχεια το τριετές σχέδιο σταθερότητας και ανάπτυξης που υποχρεούται να υποβάλει στην ΕΕ.

Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο, αν η καταγραφή αυτή δεν στρέφονταν αποκλειστικά στην αποτύπωση της δημοσιονομικής τρύπας με παραδοσιακούς λογιστικούς όρους, αλλά στην εμφάνιση των μεσομακροπρόθεσμων οικονομικών υποχρεώσεων του κράτους έναντι των πολιτών. Τι δηλαδή πρέπει να ξοδέψει το δημόσιο σε βάθος δεκαετίας ή ακόμα καλύτερα σε βάθος εικοσαετίας α) για επενδύσεις, β) μισθούς γ) συντάξεις και δ) δαπάνες του κοινωνικού κράτους, και τι σημαίνει αυτό για τη φορολογία και το δημόσιο δανεισμό; Θα ήταν δηλαδή σοφό και εξαιρετικά χρήσιμο, εάν μετρούσαμε το πραγματικό δημοσιονομικό βάρος (fiscal burden) σε βάθος χρόνου, και όχι ένα υπομέγεθος αυτού που είναι το έλλειμμα και το χρέος.

Μιλάμε εδώ για τη χρήση της λεγόμενης γενεακής λογιστικής (generational accounting) και την κατάρτιση ενός διαγενεακού προϋπολογισμού, όπου θα καταδεικνύεται με σαφήνεια το πλήρες εύρος των μελλοντικών υποχρεώσεων του κράτους και οι πόροι που απαιτούνται για να εξυπηρετηθούν.

Εάν η κυβέρνηση υιοθετούσε αυτή την αντίληψη, έστω θεσμοθετώντας έναν άτυπο διαγενεακό γνωμοδοτικό προϋπολογισμό προς συμπλήρωση του τακτικού, θα έκανε αναμφισβήτητα μια μεγάλη επανάσταση στον τρόπο καταγραφής και αντίληψης των δημόσιων οικονομικών.

Θα ήμαστε τότε πράγματι σε θέση να δούμε, ότι οι μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις για τη δημοσιονομική θέση της χώρας, δεν προέρχονται από τα ψιλά πλην όμως εξόχως συμβολικά ζητήματα πχ κρατικά αυτοκίνητα, αστυνομικοί οικιακές βοηθοί κοκ (ορθώς κόβονται όλα αυτά), αλλά από το ασφαλιστικό σύστημα και τις πιέσεις που ασκεί στα δημόσια οικονομικά η διαδικασία πληθυσμιακής γήρανσης. Θα εντοπίζαμε επίσης ως σοβαρότατο πρόβλημα το χαμηλό λόγο κόστους – παραγόμενου αποτελέσματος του δημόσιου τομέα.

Έχοντας αντιληφθεί αυτά τα δύο στοιχεία. Έχοντας δηλαδή αποτυπώσει τους θεμελιώδεις παράγοντες που καθιστούν τη χώρα δουλοπαροικία του χρέους, θα αναγκαζόμασταν να αντικρίσουμε με ειλικρίνεια την πραγματικότητα. Ότι χωρίς μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού, αλλά και χωρίς ένα κράτος που παράγει υψηλή προστιθέμενη δημόσια και κοινωνική αξία, η μακροπρόθεσμη δημοσιονομική θέση της χώρας δεν είναι βιώσιμη. Ο διαγενεακός προϋπολογισμός πολύ απλά θα μας ανάγκαζε να αντιληφθούμε τι σημαίνει η έννοια μέτρα μόνιμου διαρθρωτικού χαρακτήρα και ποιες οι συνέπειες αν δεν τα υιοθετήσουμε.

STAGE: Ώρα να τιμωρήσουμε την αυθαιρεσία

Μια απλή επισκόπηση των όσων λέγονται και γράφονται για το θέμα των stage τις τελευταίες μέρες αρκεί για να επισημάνει κανείς μια θεμελιώδη και πολύ ουσιαστική αντίφαση: οι απασχολούμενοι στα προγράμματα αυτά παρουσιάζονται από τη μια ως θύματα, ως σύγχρονοι σκλάβοι, ως άνθρωποι που εξαπατήθηκαν και έπεσαν θύματα εκμετάλλευσης και την ίδια στιγμή ως παιδιά που είχαν μέσο, που χάρη σε κάποιον «μπάρμπα στην Κορώνη» κατάφεραν να καπαρώσουν τις πολυπόθητες θέσεις αφήνοντας έξω χιλιάδες άλλους που δεν είχαν τις ανάλογες διασυνδέσεις.

Είναι προφανές πως δε μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα και τα δύο. Πώς θα ήταν ποτέ δυνατό να μοιράζονται ως δείγμα εύνοιας από τα βουλευτικά γραφεία εισιτήρια για τις γαλέρες της καταναγκαστικής εργασίας; Πιστεύουμε πως μια απλή παράθεση γεγονότων είναι σε θέση να δώσει απάντηση στο αίνιγμα και να θέσει επιτέλους το ζήτημα στις πραγματικές του διαστάσεις.

Τα προγράμματα stage έχουν ιστορία πάνω από 10 χρόνων στην Ελλάδα. Και κατά τη διάρκεια της μακράς αυτής περιόδου δεν υπήρξε σε καμία περίπτωση έλλειψη ενδιαφερομένων για την άμεση πλήρωση των δεκάδων χιλιάδων θέσεων που άνοιξαν σε διάφορους φορείς. Η εξασφάλιση θέσης σε ένα stage ήταν ένα προνόμιο για το οποίο μέχρι χθες «σφάζονταν» οι ενδιαφερόμενοι και επιστρατεύονταν κάθε είδους γνωριμίες.

Τα προγράμματα stage ξεκίνησαν τη δεκαετία του ’90 ως μη ανανεούμενα προγράμματα μαθητείας 6μηνης διάρκειας και τα τελευταία χρόνια φτάσαμε να μιλάμε για ανανεούμενα 18μηνα. Σε όλη αυτήν την πορεία δεν είδαμε πουθενά την άρνηση των «γαλεριτών» να συμπράξουν στη διαιώνιση του μαρτυρίου τους. Όχι απλώς δεν αποχώρησαν απαυδισμένοι από τους επαχθείς όρους υπό τους οποίους «εργάζονταν», αλλά πίεζαν όσο το δυνατόν περισσότερο για την ανανέωση των συμβάσεών τους, πράγμα ούτως ή άλλως παράνομο και τυπικά ανεπίτρεπτο.

Δεν χωράει αμφιβολία πως η αγορά εργασίας στην Ελλάδα, ειδικά για τους νέους, είναι πάρα πολύ δύσκολη. Η ανεργία και η έλλειψη διεξόδων εύλογα θα μπορούσαν να οδηγήσουν κάποιους ακόμη και να επιθυμούν τα ανασφάλιστα 430€ μηνιαίως ενός stage. Σε κάθε περίπτωση όμως αυτοί που κατάφεραν να πάρουν τις θέσεις δεν ήταν ούτε οι καλύτεροι ούτε εκείνοι που είχαν τη μεγαλύτερη ανάγκη. Ήταν στην πλειοψηφία τους εκείνοι που είχαν μέσον. Τόσο απλά.

Και για να προχωρήσουμε ένα ακόμη βήμα παραπέρα καλό θα ήταν να συλλογιστούμε πως όσο καλύτερο το μέσον, τόσο καλύτεροι και οι όροι «εργασίας». Όχι βέβαια από άποψη αποδοχών ή ασφάλισης. Αυτά ήταν δεδομένα και κοινά για όλους. Αλλά μόνο αυτά. Από εκεί και πέρα οι ανισότητες μεταξύ των stagers ήταν τεράστιες: ενώ η «πλέμπα» αφέθηκε βορά στα χέρια των παλιών και μόνιμων υπαλλήλων να βγάζει όλη τη δουλειά σε κάποιες υπηρεσίες, σαφώς πέρα από τις υποχρεώσεις της, η «αφρόκρεμα» κατάφερε να εξασφαλίσει θέσεις χωρίς πρακτικά καμία υποχρέωση μαθητείας ή εργασίας. Δεν είναι καθόλου λίγοι οι stagers που το μόνο που κάνουν είναι να εμφανίζονται στην υπηρεσία τους για 3-4 ώρες ημερησίως, διάστημα το οποίο αφιερώνουν κατά κύριο λόγο για να πιουν το καφεδάκι τους και να κάνουν τα τηλεφωνήματά τους με έξοδα του ελληνικού δημοσίου.

Και ερχόμαστε τώρα στο δια ταύτα. Γιατί να μπει κανείς στον κόπο να επιζητά μια θέση που του προσφέρει τόσα λίγα, όταν είναι σε θέση να διεκδικήσει (το μέσον είναι αποδεδειγμένα διαθέσιμο, ας μην το ξεχνάμε) κάτι καλύτερο; Μα ακριβώς γιατί η θέση σε ένα stage προσφέρει μακροπρόθεσμα ό,τι καλύτερο: μια θέση στο δημόσιο! Αυτό βέβαια δε γράφεται πουθενά. Το αντίθετο μάλιστα. Στα χαρτιά οι θέσεις αυτές δεν μπορούν να στοιχειοθετήσουν καμία τέτοια αξίωση. Εδώ όμως μιλάμε για ανθρώπους που ξέρουν καλά ότι ο αποφασιστικός παράγων για την επαγγελματική τους εξέλιξη δεν είναι ο νόμος, η αξία, τα προσόντα, αλλά το μέσον. Κι αυτό μπορεί να καταφέρει τα πάντα. Όπως ανανέωσαν παράνομα τις συμβάσεις τους, έτσι θα τους διορίσουν κιόλας. Τόσο απλά.

Δεν είναι συνεπώς τυχαίο πως στο επίκεντρο της όλης συζήτησης που έχει ξεκινήσει για την κατάργηση των stage βρίσκεται το ύψος της μοριοδότησης των απασχολούμενων σε αυτά. Και όχι για παράδειγμα η αναγνώριση των χρόνων ασφάλισης πέρα της διετίας με ταυτόχρονη καταβολή των εισφορών στο ΙΚΑ, όπως εμείς πιστεύουμε θα ήταν κοινωνικά δίκαιο να συμβεί.

Αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να περικόψει τη λεγόμενη πριμοδότηση του 50%, το επιπλέον δηλαδή ποσοστό των μορίων που «δικαιούται» ένας stager έναντι οποιουδήποτε άλλου είχε τον ίδιο χρόνο προϋπηρεσίας σε μια θέση πραγματικής απασχόλησης του ιδιωτικού τομέα για διάστημα μεγαλύτερο των 24 μηνών. Με τις νομοθετικές ρυθμίσεις της προηγούμενης διακυβέρνησης οι stagers είχαν καταφέρει να αποκτήσουν ένα εντελώς παράλογο προνόμιο έναντι των ανταγωνιστών τους, που τους έδινε σαφές προβάδισμα διορισμού. Οι «μαθητευόμενοι» μοριοδοτούνταν κατά πολύ περισσότερο από τους πραγματικά εργαζόμενους! Δε σημαίνει άραγε αυτό ότι οι διορισμοί βρίσκονταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη, χωρίς καμία αντίδραση από την κοινωνία και με υποτιθέμενη συμμόρφωση στις διαδικασίες του ΑΣΕΠ;

Ας είμαστε ξεκάθαροι. Τα stage όπως εφαρμόστηκαν δεν είχαν καμία σχέση με αυτό που τυπικά θα έπρεπε να είναι. Πρόκειται για ένα τεράστιο σκάνδαλο. Μια διαδικασία που καταπάτησε παράφορα τις επιταγές του Συντάγματος και τους νόμους. Η γενιά των 700€ υπήρξε θύμα αυτού του φαινομένου. Γιατί η γενιά των 700€ είναι αντίθετη και δεν καταδέχθηκε ποτέ να μπει στη λογική του ρουσφετιού και της φαυλοκρατίας. Η γενιά των 700€ απαιτεί να τηρηθούν οι νόμοι και το Σύνταγμα και να εισακουστεί αυτό που πραγματικά λέει το ΑΣΕΠ:

Καμία πριμοδότηση και μοριοδότηση σε εκείνους που συνέπραξαν στο τελευταίο επεισόδιο της φάρσας των ρουσφετολογικών διορισμών.

Καμία παραχώρηση σε όσους επέτρεψαν την ανομία όταν τους βόλευε και τώρα επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν τα παράνομα αυτά κεκτημένα για να μονιμοποιηθούν στο δημόσιο.

Όπως έχει επισήμως εισηγηθεί το ΑΣΕΠ στις ετήσιες εκθέσεις του καμία απολύτως μοριοδότηση για προγράμματα που δεν ήταν προγράμματα απασχόλησης.

Άμεση αναζήτηση ποινικών και πειθαρχικών ευθυνών για όσους ευθύνονται για την ανανέωση των συμβάσεων και την μετατροπή τους από συμβάσεις μαθητείας σε συμβάσεις απασχόλησης.

Τα stage είναι ένα ακόμη παράδειγμα καταστρατήγησης των νόμων και δημιουργίας τετελεσμένων που χρησιμοποιούνται για τον εκβιασμό της κοινωνίας και την άλωση των δημόσιων πόρων. Όπως τα αυθαίρετα κτίσματα έτσι και οι αυθαίρετοι αυτοί εργαζόμενοι απαιτούν τη νομιμοποίηση και μονιμοποίησή τους επειδή, χωρίς τη θέληση ή τη συγκατάθεση της κοινωνίας, κατάφεραν να καταλάβουν μία θέση και να επιβάλλουν την παρουσία τους σε έναν ρόλο που ουδέποτε τους ανατέθηκε. Κάποτε θα πρέπει να δείξουμε έμπρακτα πως δεν ανεχόμαστε νέες γενιές αυθαιρέτων.

Σημείωση:
Εξυπακούεται πως η γενιά των 700€ θεωρεί το θεσμό των stage, όπως αυτός εφαρμόζεται στην υπόλοιπη Ευρώπη, ως ιδιαίτερα θετικό και χρήσιμο. Η παραπάνω κριτική μας απευθύνεται αποκλειστικά στη νεοελληνική, τριτοκοσμική εκδοχή του θεσμού. Έχουμε άλλωστε δημόσια εκφράσει τη θέση πως υπέρ των προγραμμάτων stage εφόσον αυτά χαρακτηρίζονται από:
1. περιορισμένη διάρκεια και απαγόρευση των αυτόματων ανανεώσεων.
2. υποχρεωτική ασφάλιση.
3. υπαγωγή στις διατάξεις-συλλογικές συμβάσεις περί κατώτατων αμοιβών.
4. Και φυσικά υπάρχει δεν περιλαμβάνουν θέσεις του δημόσιου τομέα

Stage: Μια πρόταση από τον Αντιπρόεδρο του Νέου ΙΝΚΑ

Ακολουθεί επιστολή του Δημήτρη Καραμήτσα, Αντιπροέδρου του Νέου ΙΝΚΑ

"Το πρόβλημα των εργαζόμενων με το πρόγραμμα STAGE στο Δημόσιο είναι πολυσύνθετο, αλλά ζητεί μια δίκαιη λύση.

Σε αυτή την λύση θα επιχειρήσω να συμβάλλω με την πρότασή μου.

Α. Πρώτα από όλα θα πρέπει να επισημανθεί ότι η κατάργηση των προγραμμάτων STAGE, των προγραμμάτων της αθλιότητας, της εξάρτησης, της ομηρίας και της δουλείας, είναι μια απόλυτα ορθή και γενναία απόφαση της κυβέρνησης. Να καταργηθούν και να μην επανέλθουν ποτέ τα Stage και αντίστοιχοι «θεσμοί», σύγχρονης εργασιακής δουλείας.

Όμως παρά την κατάργησή των Stage, το πρόβλημα παραμένει, είναι πρόβλημα ουσίας, πρόβλημα κοινωνικό, που αφορά χιλιάδες νέους ανθρώπους, είτε αυτοί εργάστηκαν με το πρόγραμμα Stage, είτε όχι.

Β. Ας ξεκαθαρίσουμε όμως τα πράγματα για το πρόγραμμα STAGE και όσους εργάστηκαν με αυτό, χωρίς να αποκρύπτουμε, να σκεπάζουμε ή να «στρογγυλεύουμε» τις αλήθειες με λέξεις.

Ποιες είναι οι αλήθειες:

1. Το πρόγραμμα Stage, αποτέλεσε ένα πρόγραμμα σύγχρονης δουλείας και όχι πρόγραμμα μαθησιακής πρακτικής εξάσκησης. Οι εργαζόμενοι με το Stage, εργάζονταν καλύπτοντας μόνιμες οργανικές ανάγκες του Δημοσίου, ως κανονικοί δημόσιοι υπάλληλοι, με αστεία, δουλική αμοιβή και χωρίς καν ασφάλιση.

2. Στον αντίποδα, οι εργαζόμενοι με το πρόγραμμα Stage, γνώριζαν εκ των προτέρων τις συνθήκες και τους όρους εργασίας και, κυρίως, η επιλογή τους στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, έγινε με κομματικά κριτήρια και με βάση κομματικές γνωριμίες. «Ρουσφέτια» ήταν τα Stage και να μην κρυβόμαστε από την αλήθεια.

Γ. Όλα αυτά δεν θα αποτελούσαν τόσο μεγάλο ουσιαστικό πρόβλημα, εάν απέναντι στους “Stagers”, στους εργαζόμενους με το πρόγραμμα Stage, δεν υπήρχε μια στρατιά χιλιάδων νέων, η «γενιά των 700 Ευρώ» που, είτε δεν είχαν «μπάρμπα στην Κορώνη», είτε από καθαρή περιφάνεια και με απόλυτη τήρηση της νομιμότητας και της αξιοκρατίας δεν θέλησαν να μπουν από τα κομματικά παράθυρα στα προγράμματα Stage, αλλά αγωνιζόντουσαν είτε στους διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ, είτε αλλού, να βρουν εργασία.

Αυτούς δεν μπορούμε να τους αδικήσουμε απέναντι σε όσους εργάστηκαν με το Stage, πριμοδοτώντας τους τελευταίους με «μόρια» στους διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ.

Θα ήταν λοιπόν ένα ακόμα έγκλημα, ένα ακόμα ανοσιούργημα, να πριμοδοτηθούν οι εργασθέντες με το Stage, έναντι των υπόλοιπων νέων.

Δ. Η λύση φαντάζει δύσκολη και το πρόβλημα μοιάζει αδιέξοδο, όμως υπάρχουν λύσεις που αποδίδουν δικαιοσύνη και συνθέτουν την «χρυσή τομή».

Η μία λύση είναι να μην μετρήσει καθόλου η εργασιακή εμπειρία, ούτε το Stage, ούτε τίποτε άλλο, στους διαγωνισμούς του Α.Σ.Ε.Π. Σολομώντεια, απλή και δίκαιη. Η λύση όμως αυτή αδικεί όσους προσπάθησαν, όσους εργάστηκαν έναντι όσων παρέμεναν αδρανείς άνεργοι.

Η άλλη λύση, (η προτιμότερη, ορθότερη και δικαιότερη) κατά την γνώμη μου, είναι να μετρήσει ίσα και χωρίς καμία ειδική εύνοια ή πριμοδότηση, η προϋπηρεσία των υποψηφίων για το Δημόσιο, είτε πρόκειται για Stage είτε για εργασία εκτός Stage, ακόμα και σε άσχετο εργασιακό αντικείμενο (γιατί χιλιάδες νέοι αναγκάζονται να εργαστούν και σε άλλο αντικείμενο από αυτό της ειδίκευσής τους για να επιβιώσουν).

Με τον τρόπο αυτό, ούτε οι “Stagers” θα αδικηθούν, αλλά ούτε και τα παιδιά εκείνα, που παρά τις αντιξοότητες δεν επισκέφτηκαν το κομματικό γραφείο, αλλά προσπάθησαν με την αξία τους να εργαστούν σε οποιαδήποτε εργασία, για να επιβιώσουν.

Αυτή την γενιά, την γενιά των «700 Ευρώ» δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε και να την θέσουμε στην γωνία, αλλά θα πρέπει να στηρίξουμε την ανάγκη της και να επιβραβεύσουμε το θάρρος της, την εργατικότητα και τη νομιμότητά της (για να αποτελέσει και παράδειγμα για το μέλλον, ακόμα και για όσους χρησιμοποιούν μη νόμιμα μέσα για να εξεύρουν εργασία στο Δημόσιο).

Θα πρότεινα, μάλιστα, τελειώνοντας την πρότασή μου και επειδή ο ιδιωτικός τομέας είναι άγριος και ζοφερός, για τους υποψήφιους αυτής της κατηγορίας (G700) να αναγνωριστεί ως πλασματικός χρόνος εργασίας, ο χρόνος κατά τον οποίο λάμβαναν επίδομα ανεργίας και οι 9 μήνες εργασίας να λογιστούν ως ολόκληρο έτος. Αυτό ισορροπεί το προνόμιο των «Stagers», οι οποίοι με τις γνωστές ανανεώσεις συμβάσεων εργάζονταν διαρκώς. (Αλλωστε οι φτωχότερες οικογένειες δεν μπορούσαν να στηρίξουν ένα νέο για να εργάζεται με τον μισθό του Stage …).

Αυτή είναι η πρότασή μου και θαρρώ ότι είναι η δικαιότερη δυνατή λύση για όλους."

Με τους θερμότερους χαιρετισμούς
Δημ. Καραμήτσας
Δικηγόρος, Αντ/δρος Ν. ΙΝΚΑ

Νέα εθνική προσπάθεια : πιάνοντας το νήμα από την αρχή

Του Πασχάλη Αγανίδη *

Η απροσδόκητη (;) δημοσιονομική κατάσταση (διπλάσιο έλλειμμα από το αναμενόμενο) και η έντονη δυσαρέσκεια - οργή των ευρωπαίων εταίρων στο Εcofin και στο Eurogroup για την αναξιοπιστία των οικονομικών στοιχείων αποτυπώνουν ένα εκρηκτικό «διπλό έλλειμμα»: δημοσιονομικό έλλειμμα και έλλειμμα εμπιστοσύνης.

Το διπλό έλλειμμα διαμορφώνει μία εξόχως κρίσιμη κατάσταση, ώστε να μπορεί να διατυπώνεται πλέον βάσιμα (και μάλλον όχι υπερβολικά) ο ισχυρισμός ότι διακυβεύεται η θέση της χώρας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Δεν είναι τόσο το εύρος του δημοσιονομικού ελλείμματος που προσδίδει στοιχεία εγκυρότητας και ισχύος σ' αυτόν τον ισχυρισμό (άλλωστε ο δημοσιονομικός εκτροχιασμός παρατηρείται και σε άλλα κράτη-μέλη), όσο κυρίως η επίμονη αναξιοπιστία και ανευθυνότητα έναντι των ευρωπαίων εταίρων και η εμμονή στην αποφυγή προώθησης διαρθρωτικών μέτρων και παρεμβάσεων που θα βελτιώσουν μεσο-μακροπρόθεσμα τα δημόσια οικονομικά.

Οι θεσμικές και διαρθρωτικές παρεμβάσεις πρέπει να είναι άμεσες και τολμηρές για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης με την Ε.Ε αλλά -κυρίως- για τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών και τη διαμόρφωση προϋποθέσεων για οικονομική ανάκαμψη. Άλλωστε, η εφικτότητα της πολιτικής δέσμευσης σε μία δέσμη μεταρρυθμιστικών πρωτοβουλιών είναι περισσότερο ισχυρή από άλλοτε, διότι σ' αυτή την άσχημη οικονομική συγκυρία το κόστος της αδράνειας και της διατήρησης του status quo είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της μεταρρύθμισης και της ανατροπής του. Επιπρόσθετα, η πολιτική συγκυρία και το υψηλό απόθεμα πολιτικού κεφαλαίου και εμπιστοσύνης του ΠΑ.ΣΟ.Κ διευθύνουν τα περιθώρια για μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, το ποιες μεταρρυθμίσεις και γιατί, το πότε και το πώς των μεταρρυθμίσεων παραμένουν τα μεγάλα ζητούμενα.

Η τραγική οικονομική κατάσταση και η πρωτοφανής έλλειψη αξιοπιστίας της χώρας θέτουν άμεσα στη δημόσια πολιτική agenda ορισμένα εξαιρετικά κρίσιμα θέματα, όπως η αποδέσμευση της στατιστικής υπηρεσίας από τον πολιτικό έλεγχο (ανεξαρτητοποίηση), ή άμεση εφαρμογή ενός νέου δημόσιου μάνατζμεντ για την κατάρτιση και τον έλεγχο του προϋπολογισμού στη βάση της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των δαπανών και της ανακατεύθυνσής τους από την κατανάλωση στην επένδυση, η ανασυγκρότηση των φοροεισπρακτικών μηχανισμών και η είσπραξη των ληξιπρόθεσμων χρεών, η μείωση της σπατάλης του Δημοσίου κ.α.

Ωστόσο, ένα σοβαρό, φιλόδοξο και αποτελεσματικό πλαίσιο διαρθρωτικών αλλαγών και πρωτοβουλιών για την αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας πρέπει να εστιάσει στον μεγάλο δημοσιονομικό βραχνά: στο αναποτελεσματικό, άδικο και διάτρητο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Οι κακές οικονομικές επιδόσεις, οι πιέσεις του διεθνούς ανταγωνισμού, η παραγωγική στασιμότητα και η αναιμική αύξηση των πραγματικών μισθών, το τραγικά χαμηλό ποσοστό απασχόλησης και η υψηλή ανεργία, οι αλλαγές στη δομή της απασχόλησης, τα διαφορετικά οικογενειακά πρότυπα και η δημογραφική γήρανση επιβεβαιώνουν ότι οι βασικοί πυλώνες στήριξης του παραδοσιακού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης (PAYGΟ) έχουν καταρρεύσει. Επίσης, τα υψηλά ποσοστά φτώχειας και οι μεγάλες ανισότητες μεταξύ των ηλικιωμένων, το υψηλό μη μισθολογικό κόστος και οι χαμηλές συντάξεις, η εξόφθαλμη προνομιακή μεταχείριση ορισμένων κοινωνικών ομάδων εις βάρος άλλων και η διαχρονική μετάθεση των κοινωνικοασφαλιστικών βαρών στις επερχόμενες γενιές δηλώνουν την αναποτελεσματικότητα και τις αδικίες του υπάρχοντος συστήματος, καθώς και την αναγκαιότητα της μεταρρύθμισής του.

Το σημείο είναι κομβικό και η κατάσταση εξαιρετικά κρίσιμη. Η νέα εθνική προσπάθεια για οικονομική ανάκαμψη και διασφάλιση των «κοινοτικών κεκτημένων» περνά μέσα από μεγάλες αλλαγές στο θεσμικό και κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Χρειάζονται νέες, καινοτόμες μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, την οικονομική ανάπτυξη και τη διασφάλιση των στόχων της κοινωνικής και διαγενεακής δικαιοσύνης.

* Ο Πασχάλης Αγανίδης είναι μέλος της G700, και διαχειριστής του: e-homosapiens.blogspot.com

Στοχευμένη φορολόγηση

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, με αφορμή τον πόλεμο που εξήγγειλαν τα δύο μεγάλα κόμματα ενάντια στη φοροδιαφυγή, είχαμε επισημάνει το γεγονός ότι το φορολογικό μας σύστημα για να γίνει αποτελεσματικό και δίκαιο χρειάζεται ριζική επισκευή και πέταμα. Στις προτάσεις που καταθέσαμε τότε, προσθέτουμε σήμερα την ανάγκη για εμπλουτισμό του φορολογικού μας συστήματος με θεσμούς στοχευμένης φορολόγησης.

Κατά την άποψή μας η κατεύθυνση των φόρων προς έναν κεντρικό "χύμα" λογαριασμό, αποτελούμενο από διάφορους γενικούς και ειδικούς κωδικούς μέσα από τους οποίους το κράτος αντλεί πόρους και χρηματοδοτεί τελικά τις δαπάνες του, είναι ένας υπερβολικά συγκεντρωτικός και αδιαφανής τρόπος φορολόγησης. Απαιτείται μια εναλλακτική ατζέντα φορολογικής μεταρρύθμισης έτσι ώστε να είναι ορατή η σύνδεση των καταβαλόμενων φόρων με τις παραγόμενες υπηρεσίες και τον τελικό ειδικό κοινωνικό στόχο, για να μπορέσουμε έτσι να καταλάβουμε ως πολίτες ότι έχουμε κυριαρχία επί των χρημάτων μας.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα συζητιέται όλο και πιο έντονα ανά την Ευρώπη η εισαγωγή ενός ειδικού πράσινου φόρου κατανάλωσης (carbon emissions tax) τα έσοδα από τον οποίο θα τα διαχειρίζεται ένα ειδικό ταμείο (trust fund) με στόχο την ενίσχυση της πράσινης ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Ανάλογες προτάσεις έχουν γίνει κατά το παρελθόν για την εκπαίδευση και την εργασία (έγκαιρο ξεκίνημα) και την απεξάρτηση των ανεπτυγμένων οικονομιών από το πετρέλαιο. Τα παραπάνω αποτελούν μερικά από τα άπειρα παραδείγματα στοχευμένης φορολόγησης, υπό την έννοια ότι συνδέονται με μια συγκεκριμένη τελική χρήση της δημόσιας δαπάνης, αποτελούν δηλαδή έναν φόρο για ειδικό σκοπό.

Στην παρούσα προσπάθεια της νέας κυβέρνησης για δημοσιονομική εξυγίανση και δημιουργία αποτελεσματικού και δίκαιου φορολογικού πλαισίου, ίσως αποτελεί μοναδική ευκαιρία για το επιτελείο του νεοσύστατου Υπουργείου Οικονομικών να επανεξετάσει τη διάρθρωση, το ρόλο και τη διαφάνεια του φορολογικού συστήματος και των αντίστοιχων κρατικών δαπανών, ανάμεσα σε άλλα, βάσει μιας στοχευμένης φορολογικής πολιτικής που θα αντανακλά ξεκάθαρα τις προτιμήσεις των Ελλήνων ψηφοφόρων πάνω σε συγκεκριμένα ζητήματα. Προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να θεσμοθετήσει ένα ειδικό ταμείο για βοήθεια των νέων στο εργασιακό τους ξεκίνημα, ένας πράσινος φόρος με στόχο την ενίσχυση της πράσινης ανάπτυξης και ένας φόρος στα καύσιμα με στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση της χώρας από το πετρέλαιο.

Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η εισαγωγή μιας διαφοροποιημένης φορολογικής βάσης στη λογική της στόχευσης, αυξάνει την ικανοποίηση των πολιτών και μειώνει τη φοροδιαφυγή. Οι στοχευμένοι φόροι ενημερώνουν τους φορολογούμενους για τα κόστη των κρατικών υπηρεσιών και διαλύουν τις πάσης φύσεως δημοσιονομικές αυταπάτες. Από τη μία οι φόροι αυτοί ενθαρρύνουν τους πολίτες να πληρώσουν για καλύτερες υπηρεσίες (όπως η υγεία, το περιβάλλον και η εκπαίδευση). Από την άλλη οι φόροι αυτοί επιδεικνύουν στους πολίτες το κόστος των κρατικών υπηρεσιών και προωθούν την απόσυρση τους από υπερβολικές και αχρείαστες κρατικές δαπάνες.

Σε τελική ανάλυση, η στοχευμένη φορολόγηση καταπολεμάει το δημοκρατικό έλλειμμα που διαμορφώθηκε σιωπηλά αλλά σταθερά τα τελευταία χρόνια, με τη γιγάντωση του αδιαφανούς, πελατειακού και διαπλεκόμενου κράτους. Η στοχευμένη φορολόγηση υποστηρίζει την ενημερωμένη επιλογή και τη δημοκρατία.

Πληρώνουμε που πληρώνουμε, καιρός δεν είναι να γνωρίζουμε πού πάνε και πώς αποδίδουνε τα χρήματα μας;